jan 8, 2020 | nieuws
In 10 weken van een idee voor een buurtactie naar concreet resultaat. Met de 10-Wekenaanpak boksen initiatiefnemers keer op keer voor elkaar dat hun buurt bijvoorbeeld een fors aantal zonnepanelen, groene daken of geïsoleerde woningen rijker wordt. Buurtbegeleider Alex de Ruiter van Buurkracht: “Het mooiste is dat bewoners in de actiestand komen.”
Vertrouwen, daadkracht, een heldere structuur, begeleiding en handige tools: die ingrediënten vormen de basis van de 10-Wekenaanpak. Het concept is ontwikkeld door Buurkracht, dat al ruim 400 buurten en dorpen een duwtje in de rug gaf om groener, duurzamer, mooier en gezelliger te worden.
“We bieden programma’s op straat-, buurt- en wijkniveau”, zegt Maarten Bakker, manager buurtbegeleiding Noord-Nederland. “De 10-Wekenaanpak richt zich op buurten. Zo’n traject begint steevast bij enkele enthousiaste bewoners die het voortouw willen nemen. “Met hen smeden we een buurtteam dat met onze ondersteuning een actie organiseert en daar zelf deelnemers voor werft”, “Dat wekt vertrouwen: ons kent ons wérkt. Wij houden met onze buurtbegeleiding de vaart erin en bieden middelen om de actie onder de aandacht te brengen.”
Buurten in actie
Er zijn voorbeelden te over van buurten en dorpen waar deze aanpak heeft gewerkt. Zo schaften in de Norbertuswijk in het Limburgse Horst ruim 50 buren zonnepanelen aan dankzij een buurtactie en namen nog eens dik 60 bewoners deel aan de isolatieactie. De Fledders in het Drentse Vries noteerde niet minder dan 156 energiebesparende maatregelen dankzij buurtacties. In Anjum deden meer dan 30 van de 480 huishoudens mee aan zonnepanelen-, isolatieacties of beide en was een collectief zonnedak met 254 panelen in no time uitverkocht.
Bakker: “Een belangrijke succesfactor is dat wij sterk sturen op de samenstelling van de buurtteams. Als daarin niet alleen technische kennis en idealisme vertegenwoordigd zijn, maar ook ondernemerschap en verbindende kracht, krijg je de beste resultaten.”
Van zonnepanelen naar aardgasvrij
Zo dragen dergelijke buurtacties bij aan zowel de participatie- als de duurzaamheidsdoelstellingen van gemeenten. “We zien bovendien dat daarmee vaak de bewustwording pas echt op gang komt”, vertelt De Ruiter. “Na de eerste successen gaan de buurtteams om zich heen kijken: wat kunnen we nog meer doen? Hoe bewegen we verder richting aardgasvrij?” Steeds meer buurtteams richten dan een energiecoöperatie op zoals in Anjum of een dorpscoöperatie zoals in Eastermar, waar het buurtteam aan leefbaarheid in brede zin werkt.
Ook zijn er buurtteams die actief de samenwerking met de gemeente zoeken, zoals Barsbeek in Zwartsluis. De Ruiter: “Daar heeft het buurtteam behalve een zonnepanelenactie een succesvolle AED-actie voor de Hartstichting uitgevoerd. En wat klein begon met energiebesparingsacties, heeft zich opgebouwd naar concrete plannen om met de gemeente plannen te maken voor een aardgasvrije buurt. Dat loopt nu – met inzet van ons Aardgasvrijprogramma.”
“Ik merk dat ook elders buurtteams een goed aanspreekpunt zijn voor gemeenten, bij alles waarvoor burgerparticipatie van belang is. Van duurzaamheidsvraagstukken tot het vergroenen van buurten. Zo helpen we elkaar vooruit.”
Dit artikel is ook verschenen in VNG Magazine, december 2019
jan 6, 2020 | nieuws
In zes jaar tijd is Buurkracht uitgegroeid tot hét burgerparticipatieplatform in Nederland. Nu zetten we een nieuwe stap. Vanaf heden gaan we verder als onafhankelijke, maatschappelijke organisatie zonder winstoogmerk: de Stichting Buurkracht. Ons doel is om in heel het land buurkracht op te wekken en te versterken. Dit doen we in opdracht van en in nauwe samenwerking met gemeenten, provincies en andere partners.
Impact van de buurkrachtaanpak
Sinds de start in 2013 is Buurkracht sterk geworden op thema’s als de energietransitie en klimaatadaptatie. Met het mobiliseren van tienduizenden buurtbewoners in meer dan 120 gemeenten besparen burgers door onze aanpak jaarlijks al meer dan tien miljoen kg CO2. Zij investeerden hiertoe maar liefst twintig miljoen euro in het verduurzamen van hun huis. En de sociale cohesie binnen de actieve buurten nam ook toe. Al met al een mooi bewijs van de kracht die buren samen hebben.
Verbreding van de mogelijkheden
Er is steeds meer vraag naar ondersteuning door Buurkracht op andere thema’s dan energie. Als onafhankelijke stichting zonder winstoogmerk kunnen we dit bieden. Zo zijn we inmiddels gestart met projecten om buurten te vergroenen.
dec 21, 2019 | case, nieuws
Bewoners uit de Bossche wijk de Buitenpepers hebben de primeur: het 1ste buurkracht buurtplan van Nederland is een feit! Een buurtplan richting een aardgasvrije buurt geschreven door en voor bewoners. Bewoners hebben de afgelopen maanden hard met elkaar gewerkt aan ideeën en voorstellen. Met als resultaat een concreet plan richting 2020 en verder. Ook inwoners van andere gemeenten, zoals Eindhoven en Deventer, zijn hier inmiddels druk mee aan de slag.
“Onze ambitie is dat in 2050 iedereen in ’s-Hertogenbosch zonder aardgas woont en werkt. Dit plan is daar een mooi voorbeeld van,” aldus de gemeente ‘s-Hertogenbosch.
nov 4, 2019 | nieuws
Nederland gaat van het gas af. Op gemeentehuizen staan de regionale energiestrategie en de transitievisie warmte al hoog op de agenda. Maar hoe betrek je burgers hierbij? Buurkracht heeft hiervoor een bewezen effectieve aanpak ontwikkeld.
Bewoners vanuit het niets confronteren met grote plannen om hun buurt aardgasvrij te maken, is niet de meest effectieve manier om hun enthousiasme aan te wakkeren. “Dat vraagt om een verandering van mindset en daar is tijd en aandacht voor nodig”, zegt Buurkracht-manager Roel Woudstra. “Plus een aanpak die stap voor stap de sociale motor in buurten op gang brengt. Daarbij komen wij om de hoek kijken.”
EnergyParty’s
Buurkracht heeft de afgelopen jaren verschillende concepten ontwikkeld om groepsprocessen in buurten op gang te brengen en bewoners warm te maken voor de energietransitie. Van laagdrempelige acties op straatniveau tot grote trajecten met de hele wijk. Irmy Bran-van Paassen, relatiemanager bij Buurkracht: “We maken het mensen bijvoorbeeld heel makkelijk om samen met directe buren EnergyParty’s te houden: gezellige huiskamerbijeenkomsten waar buren hun energierekeningen naast elkaar leggen. Samen gaan ze aan het rekenen en vergelijken: wat zegt die € 125,- of € 200,-? Is dat veel of weinig als je kijkt naar type woning, volume en hoe groot een huishouden is? Zo plaatsen de deelnemers samen hun energieverbruik in perspectief krijgen ze inzicht in de knoppen waaraan ze kunnen draaien om dit omlaag te krijgen.”
In tien weken resultaat
Ook de 10-wekenaanpak van Buurkracht is een geschikt middel voor gemeenten die willen dat bewoners zelf aan de slag gaan met bijvoorbeeld isolatie en zonnepanelen. Bran: “Daarbij gaan we op zoek naar mensen die graag samen met hun buren stappen nemen en daarin het voortouw willen nemen. Zo smeden we een buurtteam van gangmakers die met onze hulp een actie organiseren en daar zelf deelnemers voor werven. Een aanpak die vertrouwen wekt: mensen nemen sneller iets aan van hun buren. Die kennen ze en die hebben bovendien dezelfde agenda. Via een gestructureerd stappenplan werken we zo in 10 weken toe naar concrete resultaten.”
Potgrond creëren
De ervaring leert dat bewoners die eenmaal één energiebesparende maatregel genomen hebben, zoals spouwmuurisolatie, daarna openstaan voor vervolgstappen. “Juist omdat ze ervaren wat dit voor hun huis en hun energierekening doet”, zegt Bran. “Dat smaakt vaak naar meer. En na een paar stappen wordt de iets grotere stap naar aardgasvrij behapbaar. Met de EnergyParty’s en de 10-wekenacties creëren we voor gemeenten als het ware de potgrond, terwijl zij nog aan het bedenken zijn welke planten er komen.”
Voorbereid op aardgasvrij
Die basis verbreedt het draagvlak voor een toekomst zonder aardgas. Woudstra: “Steeds meer gemeenten, waaronder Eindhoven, Den Bosch, Amsterdam, Heerhugowaard en Lelystad, schakelen ons in om samen met bewoners in de wijken een breed gedragen buurtplan te ontwikkelen dat beschrijft hoe huiseigenaren zich kunnen voorbereiden op een aardgasvrije woning en daarin meteen de openbare ruimte meeneemt. Ook hiervoor hebben we een beproefde en gestructureerde aanpak ontwikkeld waarmee we nog grotere groepsprocessen met nóg meer impact in de hele wijk aanjagen. Zo geven we gemeenten de participatiegraad bij de energie- en warmtetransitie stap voor stap te verhogen.”
Dit artikel verscheen eerder in VNG Magazine
okt 14, 2019 | nieuws
Deze column van buurtbegeleider Roxanne Oude Alink verscheen 2 oktober 2019 in het Gemerts Nieuwsblad
Ook gezien? Greta Thunberg en haar toespraak op de klimaattop in New York waar ze wereldleiders stevig aansprak op hun rol in het tegengaan van klimaatverandering? Het filmpje heeft veel teweeg gebracht. Zo voelen velen zich gesterkt en gemotiveerd. Maar ook roept het weerstand op: er zijn mensen die zeggen dat het bangmakerij is, dat Greta gehersenspoeld is en klimaatverandering onzin is. De complexiteit van het onderwerp zorgt ervoor dat mensen in de afwachtende modus raken: “Dit is zo’n groot probleem, ik weet niet waar ik moet beginnen”. Ook in mijn dagelijkse werk zie ik dit. Ondanks dat ik begrijp waar dergelijke reacties uit voortkomen, is niets doen wat mij betreft geen optie.
Met stilstand geen vooruitgang
En gelukkig zijn er heel wat mensen met mij die besluiten zélf in actie te komen. Door afval bewuster te scheiden, door de verwarming eerder een tandje lager te zetten of door zonnepanelen te plaatsen. Tegelijkertijd zien we ook steeds meer collectieven ontstaan. Bij Buurkracht zijn er meer dan 400 buurtteams actief om met buurtbewoners tot actie over te gaan. Zo ook in Gemert. Hier zijn al zeven buurten aan de slag gegaan met energiebesparing. De buurtteams Achter de Gerardustoren, Binnen Slenk, Doonheide, Gemert Noordwest, Krombroekgroen, Ripsoever en Rond de Wijst hebben inmiddels meerdere collectieve inkoopacties rondom isolatie en zonnepanelen opgezet. Zo’n collectieve aanpak heeft allerlei voordelen. Het is voordeliger om met een grote groep mensen in te kopen en het is makkelijker als je samen offertes kunt vergelijken. En ja, zeg nou zelf, het is toch ook veel gezelliger om het samen te doen?
Buren maken de maatschappij
Behalve concrete resultaten in de vorm van CO2-besparing en een verlaging van de energierekening, zorgt een gezamenlijke aanpak ook voor een hogere betrokkenheid en een grotere saamhorigheid in een buurt. Met als gevolg een buurt die veiliger en aantrekkelijker wordt gevonden. Het is fijn als je buurman de planten wil verzorgen tijdens je vakantie of als oudere mensen geholpen worden met het doen van boodschappen. In een maatschappij waarbij een steeds groter beroep wordt gedaan op zelfredzaamheid zijn dit zaken die steeds belangrijker gaan worden. Dus waarom zou je nog wachten?
