mei 27, 2020 | nieuws
De zonnepanelenactie die een bewonersteam in Gerwen heeft georganiseerd, trok in februari ruim vijftig belangstellenden naar het dorpshuis. En ondanks de coronacrisis hebben sindsdien al aardig wat huishoudens toegeslagen. “In de eerste twee weken hebben we een volledig maandverbruik opgewekt.”
Het initiatief voor de actie komt uit de bewoners zelf, een beetje geholpen door de gemeente en Buurkracht: zij brachten vorig jaar bewoners bij elkaar die wel samen met hun buurt wilden verduurzamen.
Zo stond in Gerwen een team op, waarin alle talenten vertegenwoordigd waren om succesvolle acties op te zetten. Martien Smits, een van deze kartrekkers: “De een heeft veel technische inhoudelijke kennis, een ander is jarenlang inkoper geweest en weet dus wat er komt kijken bij het aanvragen en vergelijken van offertes. Daniëlle is goed in communicatie en heeft onder andere voor de posters en brieven gezorgd. Zelf heb ik 38 jaar een glasbedrijf gerund, dus ondernemen zit me in het bloed. Het helpt ook dat ik in Gerwen geboren en getogen ben en daardoor bijna iedereen ken. Zo had iedereen z’n eigen rol. Dat werkte heel goed.”
Twaalf zonnepanelen voor iets meer dan 3000 euro
Samen kwamen ze op een aantrekkelijk aanbod voor Gerwenaren uit: een set van twaalf zonnepanelen met omvormer, inclusief installatie, voor iets meer dan 3000 euro, bij een installateur uit Best. Daniëlle van Helvoirt, ook van het buurtteam, heeft inmiddels zestien panelen op het dak liggen. “Toen de brief van de gemeente en Buurkracht op de mat viel, waren we thuis net bezig met een grote verbouwing. Onderdeel van de plannen waren zonnepanelen. Maar ik kwam er al gauw achter dat elke leverancier beweerde de beste panelen te leveren met de hoogste opbrengst voor de laagste prijs en met de beste garanties. Ik zag door de bomen het bos niet meer. Die uitnodiging kwam dus precies op het juiste moment. Bij de bijeenkomst heb ik per ongeluk aangevinkt dat ik wel wilde helpen met de organisatie, maar daar heb ik geen spijt van gehad. Ook niet van de zestien zonnepanelen die daardoor op het dak liggen. In de eerste twee weken hebben we een volledig maandverbruik opgewekt.”
Applaus van de gemeente
Ook de gemeente is opgetogen over de actie. Jos Habraken, promotor duurzaamheid: “Met zonnepanelen op één op de zeven daken in de gemeente doen we het zeker niet slecht. Elk initiatief om dat aandeel verder te verhogen of bijvoorbeeld met isolatie aan de slag te gaan, juichen we van harte toe. Helemaal prachtig als dat uit de bewoners zelf komt. Naar aanleiding van onze oproep is er behalve in Gerwen ook nog een buurtteam gevormd in Nuenen – dat staat nog in de startblokken. En we zien nog meer potentie. Het zou mooi zijn als de actie in Gerwen als een olievlek gaat werken. Wij dragen er ook graag aan bij om hem in beeld te houden. De coronacrisis maakt dat nu niet makkelijk, maar het is mooi om te zien dat niet iedereen zich daardoor laat afschrikken.”
mei 21, 2020 | nieuws
Naast de online borrel, de virtuele pubquiz en de digitale escape room is er vanaf nu ook een coronaproof EnergyParty: gezellig met je buren in een virtuele woonkamer om je energierekening te verlagen. Ietsje anders dan rondom de eettafel, maar nog altijd heel gezellig. Hoe het werkt? Je hoort hoe je buren minder energie verbruiken of profiteren van slimme besparingsmaatregelen, en dat werkt aanstekelijk. Want dat kan jij toch ook?
De live EnergyParty’s hebben in hun geboortestad Den Haag hun effectiviteit al ruimschoots bewezen: bijna alle deelnemers nemen na afloop kleine maatregelen en 58 procent ook grote, zoals zonnepanelen en isolatie. Samen met initiatiefnemer 070Energiek heeft Buurkracht de partyaanpak tot een landelijk fenomeen gemaakt. Zo breidden de gezellige woonkamerbijeenkomsten hun terrein gestaag uit. Tot de coronacrisis uitbrak. “Met zes tot acht buren om de tafel is er voorlopig niet bij”, zegt Djoera Eerland van Buurkracht. “Omdat we het zonde vinden om zo’n succesvol concept maandenlang stil te leggen, zijn we gaan kijken of we een aanpak konden maken speciaal voor de digitale huiskamer. Dat is gelukt.”
Verschillen in verbruik in beeld
De opzet van de digitale EnergyParty komt grotendeels overeen met die van de live-versie: een enthousiaste buur nodigt zes tot acht straat- en buurtgenoten uit voor een leuke avond rondom energie. Maar in plaats van een adres waar ze zich kunnen melden, ontmoeten zij elkaar nu in een veilige virtuele woonkamer. Daarbij sluit een gespreksleider aan, die goed getraind is om het gesprek te begeleiden én om van samen ontdekken en besparen een feestje te maken. Zo haalt iedereen het beste uit de avond. “Het programma verloopt met ongeveer dezelfde ingrediënten”, zegt Djoera. “We starten met het op de virtuele tafel leggen van de energierekeningen. Die plot de gespreksleider op een ‘PartyChart’, een matrixbord waarop het energieverbruik van de deelnemers ten opzichte van elkaar goed zichtbaar wordt. Dan komt het gesprek al snel op gang.”
Trigger om in beweging te komen
Ook al wonen de deelnemers vaak in vergelijkbare woningen, de verschillen in energieverbruik zijn vaak groot. De eerste vraag is dan: waar ligt dat aan? De samenstelling van het huishouden speelt hierin een rol, maar bijvoorbeeld ook gedrag, de verwarming altijd op 23 °C, een oude ketel, een waterbed, gebrekkige isolatie. De ervaring leert dat grootverbruikers van energie vaak wel een vermoeden hebben waarom hun energierekening zo hoog is, maar dat de EnergyParty pas echt een trigger is om daar eindelijk iets aan te doen. De digitale party’s bieden ook mogelijkheden die de liveversies niet hebben. Djoera: “Tijdens de bijeenkomst komen mogelijkheden aan bod om het energieverbruik omlaag te krijgen door middel van een online interactief spel rondom besparen en opwekken. In de live variant gebruiken we maatregelkaartjes die je ter plekke kan lezen”. Daarnaast kunnen de deelnemers gemakkelijk gebruik maken van de buurkracht-app om elkaar ook na de party te helpen en motiveren.
Mooi instrument
Djoera was nauw betrokken bij de ontwikkeling van de online EnergyParty en nam zelf ook al een keer deel. “Net als met online borrels is het even wennen, maar na een minuut of vijf voelt het echt alsof je bij elkaar aan tafel zit”, zegt hij. “Zo hebben we nu voor gemeenten ook in dit tijdperk van social distancing een mooie aanpak om op straatniveau bewoners in beweging te krijgen om hun eigen energieverbruik aan te pakken.”
EnergyParty’s in jouw gemeente?
Dat kan! Online, omdat dat nu de enige mogelijkheid is, en ook offline wanneer dat in de toekomst weer kan. Neem voor meer informatie contact op met Djoera Eerland.
apr 28, 2020 | nieuws
Een fascinerende paradox: terwijl onze bewegingsruimte flink is ingeperkt, leven we nauwer samen dan ooit te voren. Vanwege de verbondenheid die we voelen nu we een gezamenlijke, onzichtbare vijand hebben, maar ook omdat we ons, door die vijand, opstellen als de allerbeste buur die je je maar kan wensen.
We laten zien dat we ons bekommeren om de medemens. We kijken naar elkaar om, doen elkaars boodschappen en bellen aan bij de buren om te kijken of het nog allemaal goed gaat. Een ommekeer in ons denken en doen?
Verbroedering in goede maar ook slechte tijden
Als aanjager van burgerinitiatieven moge het duidelijk zijn dat ik al deze acties enorm toejuich. Van buren die maaltijden bereiden voor zorgverleners en balkonconcerten geven tot een actie uit de eigen gelederen waarbij buren uit heel Nederland zich met elkaar verbinden, zodat er op hulpbehoevende dierbaren op afstand wordt gelet. Zoals we het ook kennen van vrolijkere tijden, als ‘onze jongens’ voetballen bijvoorbeeld, is er momenteel een heuse verbroedering gaande; we voelen ons allemaal een.
Daaag met het dikke ik
Sceptici zullen stellen dat dit van tijdelijke aard is, dat – zodra mensen weer kunnen gaan en staan waar ze willen – het dikke ik weer in no-time terug is. Maar wat we nu dagelijks op grote schaal zien en velen als nieuw ervaren, is feitelijk gezien helemaal niet zo nieuw. Al jaren zijn collectieve lokale initiatieven met een opmars bezig. Initiatieven die ontstaan vanuit de koker van een initiatiefrijke enkeling en die uitgroeien tot een buurtbreed gedragen uitvoering.
Gezamenlijk doel verbleekt individuele verschillen
Met als resultaat zonnepanelen die schitteren op de daken van een hele buurt of een buurt die een beetje veiliger is geworden met een gezamenlijk aangeschafte buurtAED. Ook bij deze initiatieven draait het om het collectief, het belangeloos willen inzetten voor iets en de zelforganisatie van buurtbewoners. Én net als bij tal van corona-initiatieven, vallen bij dergelijke collectieve acties de individuele verschillen in het niet en gaat het om het wij.
Hét moment om door te pakken
Dit maakt deze roerige tijd voor ambtenaren hét moment. Het moment om door te pakken en het collectieve denken op lokaal niveau nog verder gemeengoed te maken. Door die verbindende rol te pakken en burgerparticipatietrajecten te ondersteunen, (juist) ook degene die gaan ontstaan in het post-coronatijdperk. Iets met ijzer smeden… Alleen zo kunnen complexe maatschappelijke thema’s als de energietransitie het hoofd worden geboden. Verbinden en verbonden voelen, dát is waar het om draait.
Deze column van Roel Woudstra, directeur Buurkracht, verscheen eerder in Binnenlands Bestuur.
apr 9, 2020 | nieuws
Op steeds meer plekken in Nederland gaan buurtbewoners samen aan de slag om hun buurt te verbeteren. Van collectief zonnepanelen laten plaatsen en groene daken aanleggen tot het regelen van een buurt-AED. Mensen beginnen vaak enthousiast aan een project, maar het kan lastig zijn de vaart erin te houden en voldoende mensen te mobiliseren. Buurkracht biedt soelaas. Het weet buurtbewoners te vinden en te activeren. De buurtbegeleiders zijn een van de beslissende factoren voor een gewenst resultaat.
De roep om meer burgerparticipatie leeft niet alleen bij gemeenten en andere overheden. Roel Woudstra, manager Buurkracht: ‘We zien dat steeds meer mensen zelf een positieve bijdrage willen leveren aan de leefbaarheid in hun buurt. Mensen kunnen en willen van alles, maar het kan een lange weg zijn van idee naar voltooid project. Onze Buurkrachtaanpak zorg voor dat extra zetje om tot actie over te gaan.’ De Buurkrachtaanpak is opgebouwd rond een gouden drie-eenheid: ambassadeurs, vertrouwen en ondersteuning. Deze factoren zijn onmisbaar voor een geslaagd project. ‘De meer dan 500 buurten die we hebben begeleid, laten zien dat onze aanpak werkt.’
Ambassadeurs
Het succes van een project staat of valt met de samenstelling van een buurtteam. Daarin zitten de ambassadeurs, de kartrekkers die acties initiëren en de uitvoering ervan coördineren. De ambassadeurs moeten verschillende rollen vervullen:
- Inhoudelijke experts: de mensen die veel van een onderwerp weten en iedereen van goede informatie kunnen voorzien.
- Verbinders: mensen die andere buurtbewoners enthousiasmeren en ervoor zorgen dat iedereen mee gaat.
- Ondernemers: mensen die het project concreet maken, het overzicht houden, knopen doorhakken en zorgen dat de vaart erin blijft.
‘Binnen de buurtteams zoeken we naar een combinatie van talent,’ aldus Woudstra. ‘De rollen zijn niet begrensd; één persoon kan meerdere rollen op zich nemen. De teams bestaan dus niet per se uit drie mensen die elk één rol vervullen. Het is wel belangrijk dat alle rollen vervuld worden in het buurtteam. Liefst ook nog door meerdere mensen. De buurtbegeleider gaat met initiatiefnemers op zoek naar mensen die deze rollen op zich kunnen nemen. In het netwerk van de initiatiefnemer zelf en in het grote netwerk van Buurkracht.’
Een evenwichtige teamsamenstelling is een voorspellende factor voor succes. Hoe beter het team, hoe groter de kans op succes. Woudstra: ‘We gaan pas van start als we de juiste mensen hebben gevonden. Dat betekent soms dat we niet direct kunnen starten, wat soms frustrerend kan zijn voor de mensen die zich bij ons melden met een idee. Maar uiteindelijk zijn ook zij gebaat bij de optimale balans.’
Vertrouwen
Het buurtteam bestaat uit mensen die in de buurt wonen. Het persoonlijke contact tussen buren geeft vertrouwen en is daardoor vaak precies het zetje dat mensen nodig hebben. De expertise van het buurtteam helpt daar ook bij. De inhoudelijke experts zorgen voor goede informatie, de verbinders leggen en onderhouden contacten en de ondernemers maken het project concreet voor alle buurtbewoners.
Ondersteuning
De buurtbegeleiders van Buurkracht ondersteunen de buurtteams waar nodig. Woudstra legt uit: ‘Door juiste inzet van onze stappenplannen en participatietools doen meer mensen mee, heeft het project meer kans van slagen en een grotere impact. Buurtbegeleiders houden in de gaten dat de juiste stappen gezet worden. Ze helpen buurtteams over dode punten heen.’ Een combinatie van de juiste ambassadeurs, vertrouwen uit de buurt en ondersteuning door Buurkracht-begeleiders is essentieel. Het resultaat: buurtbewoners gaan tot actie over, hebben meer contact, kennen elkaar beter en krijgen daardoor meer voor elkaar. ‘Succesvolle burgerparticipatie vanuit de burger. Ongeacht welk thema centraal staat.’
Dit artikel verscheen eerder in de Energietransitiespecial van het magazine Binnenlands Bestuur (april 2020)
apr 7, 2020 | nieuws
Stichting Buurkracht is gestart met de actie Allemaal Buren. Via deze actie kunnen familie en vrienden hun dierbaren, die ondersteuning nodig hebben maar niet bij ze in de buurt wonen, tóch helpen. Hoe? Door de buur van een hulpbehoevende dierbare in te zetten. Om bijvoorbeeld de hond uit te laten, medicijnen te halen of boodschappen te doen. Zo kan de familie in kwestie, ondanks de afstand en beperkingen, toch een oogje in het zeil houden. De actie is voor iedereen in Nederland via een computer, tablet of smartphone toegankelijk.
Zo worden we in Nederland allemaal buren van elkaar
Roel Woudstra van Stichting Buurkracht: “Een paar weken geleden leek er nog weinig aan de hand en nu staat onze wereld door het Coronavirus op zijn kop. Ondertussen laten Nederlanders zien hoe zeer ze zich bekommeren om hun medemens. Ze kijken naar elkaar om, doen elkaars boodschappen en helpen hun buurtgenoten alsof het hun eigen familie is. Vanuit Buurkracht willen we de kracht die buren nu overal laten zien, ondersteunen en bundelen. In Nederland zijn overal buurkrachtnetwerken. Als je die met elkaar verbindt, kunnen buren elkaar ook over grote afstanden helpen. Daarom hebben we deze actie opgezet.”
Waar is de burenhulp op afstand te vinden?
Er zijn in totaal al in ruim 60 plaatsen meer dan 80 Allemaal Burenacties gestart, waar familie en vrienden gebruik van kunnen maken. De actuele lijst van plaatsen en buurten is te vinden op www.buurkracht.nl/allemaal-buren. Buren die hun hulp juist willen aanbieden door hun eigen Allemaal Burenactie in de buurt te starten, kunnen hier ook terecht.
mrt 26, 2020 | case, nieuws
In februari leverden de eerste pioniersbuurten in Eindhoven hun eigen buurtplan op om hun huizen aardgasvrij-voorbereid te maken. Roozbeh Nikdel, projectleider pioniersbuurten in de gemeente, is enorm trots dat zo veel bewoners zijn opgestaan om mee te denken: “En het traject heeft óns veel inzicht gegeven in hoe we het vervolgtraject kunnen aanpakken.”
In de aanloop naar de warmtetransitie stond de gemeente voor de vraag: hoe pakken we een wijkgerichte aanpak aan? Roozbeh: “We zagen drie pijlers onder zo’n traject: participatie, technisch onderzoek naar alternatieven voor aardgas en onderzoek naar de haalbaarheid en betaalbaarheid. Bij onze verkenning van wat in de gemeente al op het gebied van participatie liep, kwamen we voortdurend Buurkracht tegen: ondersteund door Buurkracht hadden al diverse buurten mooie resultaten bereikt met gezamenlijke verduurzamingsacties. Wij zagen hierin ook een goede onafhankelijke partij om in onze pioniersbuurten bewoners te organiseren en activeren om hun eigen buurtplannen te maken.”
Heldere rolverdeling
Die pioniersbuurten waren de Generalenbuurt, de Sintenbuurt en ’t Ven. Samen stippelden de gemeente en Buurkracht uit hoe het pad naar de drie buurtplannen eruit ging zien, van benadering tot oplevering. “We begonnen met een bijeenkomst in elke buurt om bewoners te informeren en vrijwilligers te werven voor een meedenkteam dat de kar ging trekken”, vertelt Yvette Marijnissen, buurtbegeleider bij Buurkracht. “De uitnodiging verstuurden we namens de gemeente. Tijdens die bijeenkomst hebben we samen een toelichting gegeven; daarna heeft de gemeente de procesbegeleiding helemaal aan ons overgelaten. Waarbij ze wél beschikbaar bleef om informatie te geven en op verzoek van de buurten op gezette momenten mee te praten.”
Betrouwbare bronnen
Die rolverdeling – met een ervaren, onafhankelijke partij tussen bewoners en gemeente – werkte goed. Yvette: “De berichtgeving in de media over de warmtetransitie gaat alle kanten op, heel verwarrend. Ik merkte dat veel bewoners de bijeenkomsten als de enige plek zagen waar ze écht met hun vragen terecht konden. Waar ze informatie kregen over hún situatie. En waar ze ervaringen konden uitwisselen. Dat was heel waardevol. Ik kreeg ook eerlijke feedback van bewoners die ze misschien minder snel met de gemeente zouden delen. Het was echt geweldig om samen te werken met zulke betrokken, open, kritische bewoners.”
Prettige samenwerking
Ook bewoners hebben de samenwerking als prettig ervaren. Sjaak Verheijen van het meedenkteam in de Sintenbuurt: “Yvette is kordaat en hield de vaart erin, in duidelijke stappen. De communicatie verliep prettig. Ook met de buurt: de updatekaarten die bewoners in de bus kregen, de notulen van de bijeenkomsten, het buurtplan zelf, het zag er allemaal professioneel uit. Buurkracht heeft het erg goed gedaan.” Paul Ernst uit de Generalenbuurt is ook zeer positief over de begeleiding: “Ik heb gehoord dat de gemeente in samenwerking met Buurkracht een vervolgtraject start in onze buurt, met onder andere gezamenlijke maatregelen. Daar wil ik ook graag weer een actieve bijdrage in leveren.”
Niet afwachten, maar doorpakken
In de Sintenbuurt en de Generalenbuurt bleek er nog geen betaalbaar alternatief voor aardgas binnen handbereik te zijn. Zo werd het doel in de buurtplannen bijgesteld van aardgasvrij naar aardgasvrij-voorbereid: klaar voor de switch, ongeacht wat straks de warmtebron wordt. Voor ’t Ven is het technische onderzoek nog gaande; deze buurt kan mogelijk worden aangesloten op een bestaand warmtenet. Het buurtplan mist daardoor nog belangrijke gegevens voor de afronding. Maar het meedenkteam staat niet stil. In plaats van af te wachten, is er alvast een Energieloket opgericht dat onder meer collectieve acties opzet in de buurt.
Trots op verbinding – zicht op vervolg
Wethouder Rik Thijs nam op 5 februari het buurtplan van de Sintenbuurt in ontvangst en vijf dagen later van de Generalenbuurt. Roozbeh: “Ik ben enorm trots op die plannen. Alleen al dat in alle buurten zo veel mensen bereid zijn om vrijwillig mee te denken, vind ik geweldig. We zien ook dat deze trajecten bijdragen aan de sociale cohesie in de buurten. Zo willen bewoners van de Generalenbuurt een platform oprichten dat naast de warmtetransitie ook andere thema’s rondom leefbaarheid wil oppakken. Daar zijn wij als gemeente ook heel blij mee. Én we weten dankzij deze pionierstrajecten nu veel beter hoe we verder willen. Zowel met deze wijken als met wijken die nog aan de start staan. Mooie resultaten!”
Lees hier meer over de Wijkaanpak Energie
Op de foto buurtbewoners van de Generalenbuurt tijdens het presenteren van hun plan
