feb 24, 2021 | nieuws
Je eigen zonne-energie produceren zonder installatie op je eigen dak? Dat kan. De meest voor de hand liggende mogelijkheid is via een Postcoderoosproject, waarvoor per 1 april 2021 een aangepaste regeling geldt. Ofwel: door in je buurt of dorp de koppen bij elkaar te steken en gezamenlijk een zonnedak te regelen, bijvoorbeeld op een flinke schuur. Hoe pak je dat aan? Check dit stappenplan.
1. Vorm een buurtteam
Waarom zou je een gezamenlijk zonnedak alleen regelen? Verzamel liever een paar enthousiaste buren om je heen die samen met jou de kar willen trekken. Dat is wel zo gezellig en het scheelt je vooral ook een hoop werk. Want zo kan je de taken verdelen.
2. Zoek een geschikte locatie
Deze stap loopt in de praktijk meestal parallel met de eerste, of gaat er soms zelfs aan vooraf. Want de eerste voorwaarde voor een gezamenlijke zonne-installatie is natuurlijk dat je deze ergens kwijt kan. Dat betekent dat je een behoorlijk (dak)oppervlak, minimaal 400 m2, nodig hebt dat veel zonlicht vangt, en een dakeigenaar die bereid is mee te werken. Je begint dus met een veldonderzoek – welke daken komen in aanmerking? – en het polsen van de eigenaren.
3. Zorg voor een degelijke dakvalidatie
Een dak dat op het eerste gezicht geschikt lijkt, is dat bij nader onderzoek lang niet altijd. Dan blijkt bijvoorbeeld dat er asbest in verwerkt is, of dat de constructie niet stevig genoeg is voor een groot aantal zonnepanelen. Wil je voorkomen dat jouw initiatief hierop vastloopt, neem dan een partij in de arm die je kan helpen een echt geschikte locatie te bepalen. Zoals Stichting Buurkracht. Voor de dakvalidatie maken we bijvoorbeeld constructieberekeningen, we controleren of het elektriciteitsnetwerk aan de eisen voldoet en nemen de hypotheekverstrekker en verzekeraar(s) mee in de plannen. En voldoet het dak toch niet, dan helpen we je een alternatief te vinden.
4. Richt een coöperatie op
Om in aanmerking te komen voor de postcoderoosregeling, een subsidieregeling die gezamenlijke zonne-installaties bevordert, moet je de aanvraag indienen als energiecoöperatie. Als er nog geen energiecoöperatie in je buurt is waar je bij kunt aansluiten, is het dus zaak er zelf één op te richten. Met eigen statuten, een oprichtingsacte en een officieel bestuur. Ook hierbij kan Stichting Buurkracht je ondersteunen en zo bewust bepaalde keuzes te maken betreffende de inrichting van jullie energiecoöperatie.
5. Bepaal je business case: financiering en aanbod
Oké, je hebt een dak. Je hebt een coöperatie. Nu begint het rekenwerk. Wat gaan de zonnepanelen die je op het dak kwijt kunt, kosten en opleveren? Wat wordt je business case? Hoe zet je een aanbod neer dat de installatie financieel haalbaar houdt en tegelijkertijd aantrekkelijk is voor potentiële deelnemers? Als je dat in beeld hebt en een businessplan hebt opgesteld, kun je een financieringsaanvraag indienen. Bij een bank, een fonds, maar bijvoorbeeld ook bij een lokale stichting of een particulier die geld beschikbaar wil stellen.
6. Werf deelnemers
Deze fase loopt meestal gelijk op met de vorige: alle buren binnen het postcodegebied laten weten waar je mee bezig bent én hoe ze zelf gebruik kunnen maken van de zonne-energie die van het dak af komt. Dat betekent: flink tamtam maken, bijvoorbeeld in lokale kranten en social media en via (online) buurtbijeenkomsten. Maar ook door langs de deuren te gaan om persoonlijk je verhaal te vertellen en liefst ook nog flyers achter te laten. Zo kunnen buurtgenoten alles nog eens rustig nalezen.
7. Het dak op!
Genoeg deelnemers geworven om tot uitvoering over te gaan? Gefeliciteerd! Dan kun je de benodigde opdrachten geven: bijvoorbeeld voor de notaris, de aansluiting, de zonnepaneleninstallatie en de verzekeringen. Ook kan je verder met de administratieve afwikkeling voor de deelnemers. Houd hen ook goed op de hoogte van de voortgang, en vergeet niet om als de zonnepanelen eenmaal zijn aangesloten op het elektriciteitsnet, dit met hen te vieren!
Stichting Buurkracht ondersteunt bij alle stappen
Bij de organisatie van een Postcoderoosproject komt aardig wat kijken. Het goede nieuws is: Stichting Buurkracht kan veel werk uit handen nemen. Zo kunnen we je helpen enthousiaste buren te vinden om een team te vormen. We zoeken met je mee naar een dak, voeren de dakvalidatie uit en adviseren bij het opstellen van de businesscase. We ondersteunen bij het aanvragen van offertes, gaan mee om de tafel met financiers en verzekeraars, en alle administratieve rompslomp kun je aan ons overlaten. We helpen bij de organisatie van (online) voorlichtingsbijeenkomsten, en bieden professionele communicatiemiddelen om je initiatief onder de aandacht te brengen. Kortom: we ontzorgen je van a tot z. Deskundig en voortvarend. Meer weten? Neem contact op via support@buurkracht.nl.
feb 1, 2021 | nieuws
Een omvangrijk zonnedak. Direct omwonenden die samen genieten van de groene energieopbrengst. En een dak dat ook meteen asbestvrij is. Te mooi om waar te zijn? Nee hoor, het kán en het bestaat! ECoop, sinds 2020 onderdeel van stichting Buurkracht, slaat met de aanpak SamenZONderasbest niet twee maar nog veel meer vliegen in een klap. Simon Visbeek, een van initiatiefnemers, vertelt.
Om met die vliegen te beginnen. Wat zijn de voordelen van SamenZONderAsbest?
“Met SamenZONderAsbest werken dakeigenaren en bewoners uit de nabije omgeving samen om zowel de energietransitie als de sanering van asbestdaken te versnellen. Een energiecoöperatie van burgers huurt een dak met opwekinstallatie en zonnepanelen voor 15 jaar. Na deze periode worden de zonnepanelen eigendom van de dakeigenaars. Op deze manier is een (asbest)dak niet langer een kostenpost maar juist een investering. Een investering die zich in 15 jaar terugverdient. Kenmerkend voor de aanpak is dat verschillende landelijke en regionale stimuleringsmaatregelen worden gecombineerd. Hierdoor is het gezamenlijke effect groter dan dat van de verschillende regelingen afzonderlijk. Daar komt verder bij dat een gesaneerd daken in veel gevallen leidt tot een lagere verzekeringspremie en een hoger waarde van het onderpand. Hierdoor kun je makkelijker een financiering van de bank krijgen. Daarnaast profiteren omwonenden profiteren ook van een SamenZONderAsbest-project. Behalve dat een asbestvrije omgeving veiliger is, kunnen zij gebruik maken van de opgewekte energie. Zo haal je niet alleen je aardappelen bij de boer, maar weet je ook precies waar je energie vandaan komt!”
Zijn er al successen geboekt? Hoe ziet het er in de praktijk uit?
“In de noordelijke provincies, waar niet geheel toevallig de roots van ECoop liggen, is SamenZONderAsbest geen onbekende. In Friesland zijn al 18 daken getransformeerd van een asbestdak naar een coöperatief zonnedak. Dit succes heeft geresulteerd in een vervolg: het College van Gedeputeerde Staten van de Provincie Fryslân heeft afgelopen najaar opnieuw een subsidie beschikbaar gesteld. Hierdoor kunnen nóg twintig asbestdaken worden veranderd in daken waarop Mienskipsenergie geproduceerd wordt. Ook in de provincie Groningen verloopt SamenZONderAsbest voorspoedig; binnenkort wordt in Garnwerd het eerste dak opgeleverd. Ook hier moedigt de Provincie dakeigenaren aan deel te nemen. Zo nemen de Provincie Groningen en Nationaal Programma Groningen de kosten voor de dakcheck op zich. Het gaat om een proef, waarbij ruimte is om 120 asbestdaken in te ruilen voor zonnedaken. Geïnteresseerden kunnen zich nog tot 1 juli 2021 aanmelden.”
En hoe zit het met de rest van het land? Ook in andere provincies zijn er vast nog asbestdaken?
“Asbestdaken zijn helaas in heel het land nog te vinden. Dit betekent dat er ook in de andere provincies werk aan de winkel is. SamenZONderAsbest is niet provincie gebonden, het zou dus zomaar kunnen dat we binnenkort ook aan de slag gaan in het zuiden. Daar waar we met SamenZONderAsbest ons richten op daken met een minimale omvang van 350 m2, moeten we niet vergeten dat er ook nog steeds op heel wat huizen en schuurtjes asbest ligt. Stichting Buurkracht is bezig met een proef waarbij buurtbewoners collectief het asbest verwijderen om er vervolgens sedum en/of zonnepanelen op leggen.”
Meer weten over SamenZONderAsbest? Neem contact op met Simon Visbeek via simon@buurkracht.nl en zie samenzonderasbest.nl
Over ECoop
ECoop ondersteunt sinds de oprichting begin 2016 lokale burgerinitiatieven bij het realiseren van gezamenlijke zonnedaken. ECoop fungeert daarbij als spil tussen bewoners, overheden, energiecoöperaties en dak- en soms ook landeigenaren. ECoop zoekt daarnaast ook altijd naar innovatieve oplossingen die nog meer resultaat opleveren. De aanpak SamenZONderAsbest, waarbij asbest van daken met een minimale omvang van 350m2 wordt verwijderd, er zonnepanelen voor in de plaats komen en waar de directe omgeving geniet van de opbrengst, is hier een voorbeeld van. ECoop maakt deel uit van de landelijke Stichting Buurkracht.
jan 26, 2021 | nieuws
Bij gemeenten ligt veel op het bord: van de energietransitie tot klimaatadaptatie, en van vergrijzing tot de Omgevingswet, mobiliteit, aandacht voor kwetsbare groepen en sociale veiligheid. Met als extra uitdaging dat de ambitie om op al die terreinen grote stappen te zetten, wringt met de beschikbare middelen. Hoe vlieg je, tegen de achtergrond van steeds verdere bezuinigingen, al die sociaal-maatschappelijke thema’s aan?
Dit vraagt om het herijken van agenda’s, om het opstellen van integrale programma’s. Je kan je middelen slim inzetten door verschillende onderwerpen te combineren. Een groeiend aantal gemeenten is hier al druk mee bezig. Waarbij steeds de centrale vraag is: hoe betrekken we bewoners hierbij? Hoe kunnen we hen meer mee laten doen – en zo meer zelf laten oplossen – zodat ons probleem ook wat kleiner wordt? Hoe kunnen we de zelfredzaamheid nog verder stimuleren?
Participatie wordt vaak benaderd vanuit één specifiek domein, afhankelijk van de projecten die in een gemeente lopen. Maar ook hier is een integrale benadering nodig, zien steeds meer overheden in. Want een buurt is geen Unox-worst die alleen geïnteresseerd is in óf de energietransitie, óf mobiliteit, óf groene daken. Een buurt is geïnteresseerd in heel veel onderwerpen, juist omdat er zo veel verschillende mensen wonen.
Alleen: hoe pak je dat aan? Bij Buurkracht doen we dat met een groeimodel. We beginnen met een paar enthousiaste bewoners aan een mooi buurtinitiatief en zorgen vervolgens samen dat er steeds meer mensen mee gaan doen, aanhaken, actief worden. Want je kunt niet in één keer een hele wijk actief krijgen, dat lukt alleen als het Nederlands Elftal kampioen wordt. Maar als je het stapje voor stapje doet en bij elke stap laat zien dat het werkt, gaat het wél.
Hierbij is het de kunst om in te zetten op wat er in de wijk speelt en daarop aan te sluiten. Dan kun je in één keer veel volgers krijgen en vandaaruit de olievlek verder uit laten lopen. Naar allerlei thema’s, van een buurt-AED tot groene daken en aardgasvrij. Eigenlijk hoeven gemeenten maar één ding te doen en dat is: bewoners volgen. Kijk wat er in de wijken al gebeurt – vaak heel wat – en richt daar je agenda op in, zodat jouw programma hiermee gaat resoneren.
Die benadering vereist wezenlijk ómdenken. Dat je als gemeente niet achter een bureau gaat zitten bedenken hoe je het wil en daar vervolgens mee naar buiten gaat, maar éérst de hort op gaat, luistert en om je heen kijkt en dán pas je agenda bepaalt. Mooi om te zien dat veel, vooral jonge ambtenaren dit al succesvol oppakken.
Dat die aanvliegroute veel tijd zou kosten, is geen argument. Je wint er juist tijd mee. Want door aan de voorkant aan te haken op wat bewoners belangrijk vinden, voorkom je vertraging verderop in het proces doordat je ze niet hebt meegenomen. Sterker: als je eerst naar buiten gaat, kun je sámen met bewoners beleid maken. Beleid dat breed gedragen wordt en leidt tot concrete projecten waar bewoners graag aan meewerken. Dat kan je als bestuurder nog mooie publiciteit opleveren ook.
Deze column verscheen eerder in Binnenlands Bestuur waar Roel Woudstra, directeur Stichting Buurkracht, maandelijks voor schrijft.
jan 20, 2021 | case, nieuws
Friesland heeft er twee zonnedaken bij die door lokale energiecoöperaties worden geëxploiteerd. De Bildtse Energie Coöperatie beheert de komende 20 jaar het zonnedak Douma in Sint Annaparochie. Op dit dak liggen 450 zonnepanelen. Leden van de coöperatie kunnen meedoen aan dit project door zonnecertificaten te kopen. Extra aantrekkelijke bijkomstigheid is dat de dakeigenaar circa 1000 m2 asbest heeft gesaneerd alvorens het zonnedak te laten plaatsen. In Weidum huurt Koöperaasje Meiinoar Grien Jellum-Bears U.A. het zonnedak Hoekstra op bedrijventerrein It Wiel voor de komende 15 jaar. Op dit dak schitteren inmiddels 162 zonnepanelen. Inwoners in de omgeving profiteren van de opgewekte energie door als lid van de coöperatie certificaten te kopen. Beide zonnedaktrajecten zijn ondersteund door ECoop dat onderdeel is van Stichting Buurkracht. Er is nog beperkt plek op beide daken, geïnteresseerden binnen het postcodegebied van de installatie kunnen contact opnemen met de betreffende coöperatie.
Levensmiddelen én energie van de boer
Met de twee recent opgeleverde zonnedaktrajecten staat de teller bij ECoop inmiddels op 73 gerealiseerde zonnedaktrajecten. Overeenkomstig is het lokale karakter dat steeds centraal staat. “Mensen willen weten waar iets vandaan komt en kopen daarom hun producten en levensmiddelen meer en meer vaker lokaal. Waarom dan ook niet je energie?” aldus Simon Visbeek, een van de oprichters van ECoop. ECoop helpt lokale burgerinitiatieven bij het realiseren van gezamenlijke zonnedaken, zoals in Sint Annaparochie en Jellum-Bears. ECoop fungeert daarbij als spil tussen bewoners, overheden, energiecoöperaties en dak- en soms ook landeigenaren.
Méér schone energie, een lagere energierekening én minder asbest in de omgeving
Zonnedaken bieden tal van voordelen. Sowieso leveren ze schone energie op, zodat er minder een beroep hoeft te worden gedaan op grijze energie. Leden van de coöperatie, iedereen kan lid worden van een coöperatie, die een stukje zonnedak kopen ontvangen daarnaast een rentevergoeding of energiebelastingkorting en de coöperatie profiteert veelal van de Postcoderoossubsidie en/of SDE+-subsidie. “Daarnaast zoeken we altijd naar innovatieve oplossingen die nóg meer resultaat opleveren. De asbestverwijdering op het dak Douma is hier een voorbeeld van. Behalve dat het dak zonne-energie oplevert voor de nabije omgeving, is de omgeving ook veiliger geworden doordat er minder asbest aanwezig”, zegt Simon Visbeek.
jan 8, 2021 | nieuws
Energie besparen in huis? Je zou zeggen dat mensen wel genoeg aan hun hoofd hebben, in deze coronatijd. Maar, uit bewonersenquêtes in Deventer en Veldhoven blijkt dat veel mensen de corona-crisis als kans zien om werk te maken van het verlagen van die stijgende energierekening (resp. 64% en 85%). Hoog tijd dus, om actie te ondernemen.
“Voortreffelijk webinar!” H.W. Roelofs, Deventer
Met een EnergyWebinar
Mensen verwachten hogere energierekeningen, maar willen klimaat juist helpen. Maar liefst 72% (Deventer) en 57% (Veldhoven) van de ondervraagden verwacht een stijging van de energierekening met meer dan € 100,- per jaar. En respectievelijk 69% en 71% van de respondenten vindt het heel belangrijk om het klimaat een handje te helpen door juist die rekening omlaag te brengen. Genoeg reden om de handen uit de mouwen te steken. Dat blijkt wel uit de hoge online opkomst bij de EnergyWebinars in de beide gemeenten.
“Een zeer informatief programma en niet commercieel, top.” Frans Schoofs, Veldhoven
Lage drempel, hoge waardering: hier valt winst te halen
Een EnergyWebinar is een online college over energiebesparing in huis, waarbij de deelnemers vragen kunnen stellen en hun ideeën kunnen delen. Centraal staan 10 slimme tips voor een comfortabel huis met lagere energielasten. Via deze laagdrempelige aanpak wordt de deelnemer meegenomen langs het ‘waarom’ van energie besparen naar de eye opener van de avond: de PartyChart. Opgeteld kunnen deelnemers tot honderden euro’s besparen als ze de tips thuis concreet invulling geven.
PartyChart met schokeffect
De door EnergyParty ontwikkelde PartyChart maakt via een slimme omrekening het verbruik van gas en elektriciteit door huishoudens onderling vergelijkbaar. Groot of klein, alleen wonend of met een gezin. In het webinar worden voorbeelden gegeven, zoals van een huishouden dat ruim ondergemiddeld stroom verbruikt, maar ver boven het gemiddelde uitschiet op gasverbruik. Vergelijkingen als deze maken indruk op de deelnemers.
“Kan ik die chart ook voor mezelf invullen?” Mark de Wals, Deventer
Grote aantallen mensen bereiken
Stichting Buurkracht maakt de komende maanden werk van de EnergyWebinars. Voor februari en maart staan al zo’n 20 webinars gepland. Wilt u meer over EnergyWebinars (of de persoonlijkere online EnergyParty’s) voor uw gemeente weten, neem dan contact op met ons op via
patricia@buurkracht.nl.
dec 18, 2020 | nieuws
Burgerparticipatie is tweerichtingsverkeer: inwoners moeten mee kunnen doen en gemeenten moeten ruimte scheppen zódat inwoners mee kunnen doen. Volgens Roel Woudstra, directeur van stichting Buurkracht vereist succesvolle participatie een andere inrichting van het proces met aandacht voor de rol van mensen binnen dat proces.
Participatie staat volop op de kaart in gemeenteland. Het belang ervan wordt gedeeld door gemeenten en inwoners. Waar de verschillen ontstaan, is in de invulling en uitvoering. Wat versta je onder participatie en wanneer zet je welke vorm van participatie in? Roel Woudstra: ‘De participatieladder loopt van informeren over beleid, naar inwoners laten meedoen aan beleidsvorming. Dat informeren gaat gemeenten goed af. Meedoen blijkt lastiger. Informeren en meepraten zitten ingebakken in het beleidsproces van gemeenten, meedoen veel minder. Daar kan stichting Buurkracht bij helpen, door inwoners te helpen zichzelf te organiseren zodat ze mee kunnen doen.’
Proces en mens
Meedoen zit in twee factoren vertelt Woudstra: proces en mensen. ‘Qua proces is de beginfase, de definitiefase, van belang. Hierin maken inwoners zelf een plan en ontstaat commitment. Daarnaast is het belangrijk dat inwoners weten wat wel en niet kan. Niet alles kan. Inwoners snappen dat ook en verwachten die duidelijkheid van gemeenten.
Gemeenten moeten op hun beurt participatie “inbakken” in het ambtelijke en bestuurlijk proces. Daar hoort ook een bewuste keuze voor het soort participatie bij. Dit kan betekenen dat gemeenten kiezen om inwoners soms alleen te informeren. De menskant tackle je door mensen die een bijdrage willen leveren samen te brengen. Dat kun én moet je stimuleren als gemeente. Daar hoort een andere rol van ambtenaren bij. Van oudsher zijn die niet gewend om inwoners medeverantwoordelijk te maken voor oplossingen. Maar ik ben overtuigd dat ze die slag kunnen maken. Op veel plekken gebeurt dit ook al.’
Succesvolle voorbeelden
Roel Woudstra heeft een aantal voorbeelden van onderwerpen waarop participatie al goed werkt. ‘Die voorbeelden bevinden zich vooral in het fysieke domein. Rondom klimaatadaptatie en de energietransitie. In de definitiefase maken bewoners dan een plan voor de openbare ruimte, maar ook voor zichzelf, voor hun eigen tuin. Zo maak je inwoners écht mede-eigenaar en medeverantwoordelijk. Dit soort voorbeelden hebben we nog niet in het sociale domein. Daar werken we wel naartoe. Ook daar is de noodzaak hoog om met elkaar, overheid en inwoners samen, knelpunten op te lossen.’
Vertrouwen en resultaat
Succesvolle participatie is eigenlijk vooral een kwestie van tijd, concludeert Woudstra. ‘Maak ruimte in de projectplanning zodat inwoners tijd krijgen om mee te doen en hun eigen plan te maken. En betrek ze ook bij (de planning van) de uitvoering. Dan kunnen ze hun eigen acties daarop afstemmen. Overal in Nederland organiseren bewonersgroepen zich die willen meedoen. Als je die inwoners op een goede manier bij beleidsvorming betrekt, door ze ruimte, verantwoordelijkheid en kaders te geven, zie ik alleen maar winstpunten. Zij krijgen meer vertrouwen in overheid, en de onderlinge samenwerking – en daarmee het resultaat – wordt ook beter.’
Dit artikel verscheen in december 2020 in Binnenlands Bestuur
