jun 3, 2024 | collega aan het woord, nieuws
Als buurtbegeleider bij Buurkracht sta je midden in de samenleving. Je ontmoet allerlei soorten mensen, komt in verschillende dorpen en steden en ziet geregeld bijzondere initiatieven, opgezet door buren én gemeente. Buurtbegeleiders Mosja en Marjan spotten afgelopen maand een inspirerend initiatief in een dorp in Friesland. Benieuwd wat dat was? Je leest het in dit artikel.
Met eigen ogen beleven
In iedere buurt en wijk in Nederland is buurkracht op te wekken. Samen met collega Mosja bezocht Marjan een aantal aaneengesloten dorpen in Friesland, om een beter beeld te krijgen van een buurt waar buurkracht opgewekt kan worden. “Dat is beter dan wanneer je alleen op internet informatie opzoekt. In het echt kun je goed de verscheidenheid in woningen en voorzieningen zien.” Het viel hen op dat de drie dorpen best verschillend waren: van een klein dorp met oude panden en mooi aangeharkte tuinen tot een dorp met meer nieuwbouw. “In één dorp was opeens een straat met wat woningblokken waar tuintjes wat minder aangeharkt en strak eruit zagen.”
Een bijzondere ontdekking
Marjan en Mosja besloten er rond te lopen. “Opeens zagen we bij één van die woningblokken drie koelkastjes staan: één voor voedsel, één voor boeken en één voor overige artikelen, zoals verzorgingsproducten en kleding. De lantaarnpaal ernaast leek wel het lokale prikbord waarop, naast de berichtjes over vermiste katten, ook politieke en activistische boodschappen prijkten. De voordeur van het huis werd deels aan het zicht onttrokken door de begroeiing in de voortuin”, laat Marjan weten.
De nieuwsgierigheid was gewekt. “We besloten daarom aan te bellen om te vragen naar het verhaal achter de deelkasten. We belden aan maar de voordeur ging niet open. In plaats daarvan kwam de bewoner langs de zijkant van het huis naar ons toe”, vertelt Marjan. “We stelden ons voor en vroegen meteen of hij de initiatiefnemer van de koelkasten was.” Dat bleek inderdaad het geval. Volgens hem heerst er best wat (verborgen) armoede in het dorp en ook in de aangrenzende dorpen. Ook mensen uit de aangrenzende dorpen maakten gebruik van de kasten.
De kracht van geven, ongeacht de middelen
De reden dat de initiatiefnemer de kasten neergezet had, was vooral heel inspirerend. “Hij gaf aan dat hij autisme heeft en dat deelnemen aan het verenigingsleven teveel prikkels oplevert. Daarom lukt het voor hem niet om mee te doen, terwijl hij dat wel wil. Om toch een bijdrage te kunnen leveren aan de gemeenschap en de maatschappij heeft hij het initiatief genomen om deze kasten neer te zetten”, deelt Marjan.
Het begon als een kerstpakkettenbibliotheek. “We hebben allemaal wel eens een kerstpakket gehad waar producten inzaten die je niet lustte of gewoon niet gebruikte. Die kun je dus kwijt in deze kast. De initiatiefnemer vraagt inwoners ook spullen te doneren, of geld, zodat hij er zelf weer spullen voor kan kopen om in de kast te plaatsen”, vertelt Marjan. Inwoners kunnen ook zelf producten of spullen, die ze niet meer gebruiken, in de kasten plaatsen.
“Dit liet ons maar weer eens zien dat je geen aangeharkte voortuin hoeft te hebben of in een duur huis moet wonen om een ander te kunnen helpen. En ook dat wanneer je mogelijkheden fysiek of anderszins wat beperkt zijn, je heel goed een bijdrage kunt leveren aan je eigen gemeenschap en de maatschappij”, eindigt Marjan het verhaal.
Doe mee en versterk ook jouw buurt
Wil jij ook buurkracht opwekken in je buurt en kun je de hulp van de buurtbegeleiders van Buurkracht goed gebruiken? Lees hoe wij werken en neem contact op om te kijken wat we samen met jou voor jouw buurt kunnen betekenen.
apr 22, 2024 | aardgasvrij, buren met buurkracht, nieuws
In de nieuwbouwwijk van het Overijsselse havenplaatsje Zwartsluis, zette inwoner Cees Selles zich samen met zijn buurtgenoten in om een energiebeweging in gang te zetten. Eentje die het aanzicht en de duurzaamheid van de wijk veranderde. Wat begon als een bescheiden initiatief voor zonnepanelen, groeide uit tot een uitgebreid project om de hele wijk van het gas af te halen. In dit artikel lees je hoe het allemaal tot stand kwam.
Samenwerken met Buurkracht
Het begon allemaal in 2018. Cees werd benaderd door de gemeente om naar een voorlichtingsavond over de energietransitie te komen. Er werd gepraat over energiecoöperaties én Buurkracht was aanwezig. Alex, buurtbegeleider van Buurkracht, stond de inwoners te woord over participatie en wat je als inwoners voor je buurt kunt doen. “Toen heb ik mij samen met een buurtgenoot beschikbaar gesteld om aan de slag te gaan met Buurkracht”, laat Cees weten.
Cees en zijn buurtgenoot gingen meteen over tot actie. “We begonnen met flyers en bereikten veel mensen via Facebook. Ook de Buurkracht Online-pagina van onze buurt werd veel bezocht. Ook de mobiele app van Buurkracht werd er aan toegevoegd.” Met begeleiding van Alex organiseerde Cees met z’n buur een informatieavond in het buurthuis. “Alex schatte het aantal aanwezigen op 40 huishoudens. Maar het werden er geen 40. En ook geen 80. Het werden er 110! De gehuurde ruimte was te klein, zo hard ging het met het aantal geïnteresseerden”, vertelt Cees vol enthousiasme.
Om tafel met de provincie
De eerste actie die van start ging, was die van het inkopen van zonnepanelen, compleet met het selecteren van een exclusieve leverancier. Die implementatie kende echter initiële uitdagingen, vooral toen bleek dat de huizen in de wijk mogelijk niet voldoende zouden hebben aan alleen zonne-energie om volledig van het gas af te kunnen. “We moesten onze plannen heroverwegen en hebben toen een belangrijke bijeenkomst belegd met alle betrokken stakeholders, waaronder de provincie en het Rijkswaterstaat,” legt Cees uit.
Het werd een hele interessante avond. “We stelden voor om van de wijk een proeftuin te maken voor duurzame energie. Dat resulteerde in een subsidie van een ton voor verder onderzoek. Als uit ons onderzoek bleek dat alle huizen van het gas af konden, kregen we die ton. Dat gaf geen goed gevoel: dan moesten we onze buurman dwingen van het gas af te gaan.”
Gelukkig werd de regeling er uit gehaald. Samen met buurtbegeleider Alex en de gemeente werd er een technisch bureau uitgezocht die hen kon helpen met het uitzoeken wat er in de wijk allemaal kon. Het leverde vijf verschillende varianten op. Wat Cees betrof, ging hij sowieso van het gas af.
Een actie die iedereen aansprak
De echte kracht van het project lag in de manier waarop Cees en het team de gemeenschap bij elkaar brachten. “Het leek ons goed als iedereen in de buurt op de app van Buurkracht Online zou zitten. Dan konden we iedereen makkelijker bereiken. Daarom besloten we een actie op te zetten die laagdrempelig was én iedereen aan zou spreken: een gemeenschappelijke AED. “We kondigden een inzameling aan en binnen een uur hadden we het benodigde geld. Dit was niet alleen een succes voor de AED, maar het hielp ook mensen om de app te downloaden en betrokken te blijven bij onze andere projecten,” zegt Cees.
Het balletje ging rollen. “We zagen dat we ze met behulp van de app konden bereiken. Toen de energiecrisis uitbrak door de oorlog in Oekraïne, begon er wat te veranderen. Opeens hadden we allemaal geïnteresseerde buurtgenoten in zonnepanelen en huishoudens die van het gas af wilden.”
Het verbeteren van het klimaat
Cees schafte zelf in 2016 al zonnepanelen aan. In 2018, toen hij aan de slag ging met Buurkracht, en zich meer ging inlezen en verdiepen in hoe het er voor stond in de wereld, besefte hij dat er meer kon. Hij wilde van het gas af. “Ik wilde iets doen aan het verbeteren van het klimaat. Ik wilde mijn rekening omlaag brengen en CO2-neutraal worden”, legt hij uit. Hij kocht een elektrische auto die op zijn eigen, met zonnepanelen, opgewekte energie rijdt. “Ik heb wel eens bij Milieucentraal uitgerekend op hoeveel CO2-uitstoot ik zat. Alles zag er goed uit, behalve één ding: ik lust té graag vlees”.
Wat energie besparen betreft zit je bij Cees dus goed. “Ik heb zelfs deelgenomen aan de duurzame huizenroute om anderen te adviseren over energiebesparing,” voegt hij toe. “Prachtig om anderen te helpen met vragen over de energierekening. Iedereen heeft z’n eigen getalletjes. Het is mooi om anderen te helpen CO2 te besparen.”
apr 16, 2024 | buren met buurkracht, nieuws
In het pittoreske dorpje Handel, verscholen tussen uitgestrekte velden en kabbelende beekjes, woont een man die met stille, maar vastberaden stappen een groene revolutie ontketent. Bert Visser, een gedreven zestiger met een warm hart voor zijn gemeenschap en de aarde, is het levende bewijs dat één persoon met een visie een wereld van verschil kan maken. In zijn lokale dorpje nam hij het initiatief om het over duurzaamheid te hebben, zonder het over duurzaamheid te hebben. “We gingen het gesprek aan om gezondheid en sociale samenhang”. En dat leidde tot heel veel moois.
Diepe connectie met de natuur
Geboren in Volendam en later verhuisd naar Nijmegen, vond Bert zijn ware roeping pas echt toen hij zich in Handel vestigde. Zijn leven lang had hij een diepe connectie met de natuur, gevoed door zijn jeugd bij de verkenners waar hij leerde de bossen te respecteren en te beschermen. “Als kampwacht leerde ik alleen in het bos te zijn, luisterend naar de stilte. Die momenten hebben mijn leven gevormd,” vertelt Bert.
Naarmate hij ouder werd, ontstond zijn scherpe blik voor het grotere plaatje. Hij zag dat de wereld op een destructief pad was. Klimaatverandering, sociale tweedeling, en de teloorgang van biodiversiteit waren voor hem geen verre nieuwsitems, maar concrete problemen die bij zijn eigen voordeur begonnen. Bert was ervan overtuigd dat gezondheid en duurzaamheid hand in hand gaan, en daarom besloot hij dat het tijd was voor actie. Maar hoe breng je die boodschap in een dorp waar carnaval en traditie de boventoon voeren?
Vitaliteit én duurzaamheid gaan hand-in-hand
Het antwoord was verrassend eenvoudig: begin bij wat mensen kennen en breid dat langzaam uit. Bert richtte ‘HandelVitaal’ op, een initiatief dat duurzaamheid benadert via de route van vitaliteit. “We praten over gezondheid, over het verrijken van ons eigen leven en dat van de planten en dieren om ons heen. Zonder het ‘d’-woord te gebruiken, hebben we het eigenlijk constant over duurzaamheid,” legt Bert uit.
Een subtiele maar effectieve aanpak, zo bleek uit de vele positieve reacties. Waar men eerst sceptisch was, zag Bert langzaam een bewustwording ontstaan. Hij begon gesprekken in zijn gemeenschap met vragen als ‘wat vinden jullie van gezondheid?’ Zo gingen de gesprekken niet alleen over het milieu. Mensen die nooit interesse hadden getoond in milieu-issues, begonnen vragen te stellen over hoe zij hun levensstijl konden aanpassen. Zo begon HandelVitaal langzaamaan bekend te worden in het dorp.
Sociale cohesie verbeteren
Bert stopte daar niet. Hij zag dat sociale cohesie net zo belangrijk was voor een gezonde gemeenschap. Dit leidde tot de oprichting van ‘HandelSociaal’, een zusterinitiatief dat zich richt op het ondersteunen van dorpsgenoten die het moeilijk hebben. Van het organiseren van kerstpakketten tot het bijstaan van gezinnen die door COVID hulp nodig hebben. Het team van HandelSociaal staat klaar.
Want uit de dialogen die ontstonden, kwam naar voren dat de behoefte aan sociale samenhang groot was. “Je realiseert je dat mensen willen helpen, maar vaak niet weten hoe. Wij bieden die brug,” zegt Bert. En die brug bleek goud waard. HandelSociaal is niet alleen een netwerk van hulp, maar ook van hoop. Zo draagt het bij aan een vernieuwd gemeenschapsgevoel waar gestreefd wordt naar wederkerigheid en onderling vertrouwen.
Wat je als actieve bewoner kunt bereiken
HandelVitaal en -Sociaal zijn inspirerende voorbeelden van lokale bewegingen die actieve bewoners opgezet hebben. De lokale overheid heeft weliswaar nog stappen te maken in het ondersteunen van dergelijke initiatieven, maar Bert blijft optimistisch. “Het gaat er niet om wat je alleen kunt doen, maar wat we samen kunnen bereiken,” benadrukt hij.
Een van de projecten waar Bert trots op is, is het ‘Herstelcafé’, waar mensen niet alleen hun kapotte spullen kunnen repareren, maar ook sociale contacten kunnen opbouwen en hun vaardigheden kunnen delen. “Het gaat om meer dan repareren; het gaat om herstellen van menselijke connecties,” legt hij uit.
De moed om anders te durven zijn
Op de vraag wat de toekomst brengt, is Bert optimistisch maar realistisch. “We moeten onze leefstijl veranderen, niet alleen voor ons, maar voor onze kinderen en kleinkinderen. Ik hoop dat we samen, als gemeenschap, de weg kunnen inslaan naar een duurzamere en socialer verbonden wereld.”
Bert is het levende bewijs dat verandering begint bij de moed om anders te durven zijn. Om te pionieren, lokale acties om te zetten tot gemeenschappelijke verantwoordelijkheden. In het kleine Handel heeft het team waar Bert lid van is de dorpsbewoners in beweging gebracht. Deze beweging laat zien dat we allemaal met een kleine stap kunnen beginnen om een verschil te maken. “Het begint met bewustzijn, met die eerste stap buiten je voordeur,” zegt Bert, terwijl hij plannen schetst voor meer groene ruimtes en het gezamenlijk aanpakken van de tuinen in de straat, plannen die verbinding stimuleren.
Verandering begint met bewustwording: kom ook in actie!
Bert zijn verhaal is een krachtig voorbeeld voor ons allen, een reminder dat verandering begint met bewustwording, betrokkenheid, en vooral, met elkaar. Het inspireert niet alleen de inwoners van zijn dorp, maar ook beleidsmakers en gemeenten om actieve bewoners zoals Bert te zien als cruciale partners in het streven naar een duurzamere en inclusievere samenleving.
Wil jij ook beweging in je buurt in gang zetten? Start je eigen actie! Buurkracht helpt je graag verder. Download de Buurkracht-app en zet met gemak jouw buurkracht in!
apr 15, 2024 | aardgasvrij, beleidsmaker, nieuws
De foto’s in dit artikel zijn afkomstig van de informatieavond in de buurt ‘De Buitenpepers’ in Den Bosch.
De voordeur van haar klimaatneutrale huis staat open tijdens de klimaatweek en als klimaatburgemeester van Den Bosch hielp ze lange tijd anderen met het verduurzamen van huizen. Monique Jansen, woonachtig in Den Bosch, is een echte natuur- en mensliefhebber. Ze draagt graag haar steentje bij aan het mooier maken van de wereld. “Ik zie zoveel potentieel. We kunnen heel veel doen, ook dichtbij onszelf.”
Anderen helpen
Wat doe je als het milieu je aan het hart gaat, en je partner een financieel persoon is? “Dan ga je je huis verduurzamen!”, concludeert Monique. Samen met haar man kocht ze een oud pand. Ze vroegen subsidies aan en gingen op avontuur. “Al snel ontdekte ik dat het super ingewikkeld was. Je krijgt drie offertes waar drie verschillende adviezen gegeven worden én drie verschillende prijzen op staan. Waar ga je dan voor? Daar word je gewoon gek van. De gewone man gaat dit niet doen.”
Gelukkig hadden Monique en haar man door ervaringen in het verleden al behoorlijk wat kennis. “Het frustreerde mij dat het zo ingewikkeld en moeilijk was om aan informatie te komen. Daarom voelden we ons verplicht om mensen te helpen. Als je niets weet over het verduurzamen van je huis, is het zo lastig om stappen te maken. Maar als je aan de hand meegenomen wordt, gaat het lukken.”
Haar vriend werd opgetrommeld door een installateur waarmee ze werkten om een video te maken over het aanvragen van subsidies. Zelf meldde ze zich aan voor de Duurzame Huizen Route. “Mensen kunnen bij ons thuis kijken hoe wij ons huis verduurzaamd hebben. Ze kunnen langskomen, via de website zich laten inspireren of vragen aan mij stellen via een berichtje. Ons huis is al diverse keren gebruikt als voorbeeldhuis. Zelfs als decor voor promotievideo’s van de provincie!”
Samenwerken met Buurkracht
Lange tijd werkte Monique Jansen als duurzaamheidsmanager bij verschillende organisaties. Toen ze bij de gemeente Den Bosch werkte, leerde ze Buurkracht kennen: “We vroegen ons af hoe we nieuwe bewoners konden verleiden te gaan verduurzamen. Daar hadden we denk- en ontwikkelkracht bij nodig. Toen leerde ik Empuls kennen, een innovatieafdeling van Enexis waar Buurkracht onderdeel van uitmaakte.”
Met behulp van een twee jaar durend programma was het rond: er moesten woningen aardgasvrij gemaakt worden. Monique dacht meteen: “dat moeten we met de kracht van de wijk doen: niet vanuit ons kantoortje bij de gemeente.”
Daar startte de samenwerking met Buurkracht. Met hulp van buurtbegeleider Bernice werd er een wijkaanpak voor de wijk Buitenpepers ontwikkeld. Er kwam geld vanuit de gemeente en er ontstond een actieve energiegroep. Monique werd steeds meer fan van het Buurkracht-concept: “Je tast het privédomein van mensen aan als je het over hun huis hebt. En dan wil je niet over de mensen praten, maar mét de mensen praten. Precies zoals dat met Buurkracht gebeurt.”
Buurt-specifieke informatieavonden
Monique besloot, na diverse generieke informatieavonden vanuit de gemeente, Buurkracht-avonden te organiseren. “Door de data en kennis van Buurkracht konden we mensen doelgericht uitnodigen. We wisten welke profielen er in de wijken aanwezig waren en wat de buurten kenmerkten. Sommige bewoners kregen een brief, en sommigen een kaart.”
Op de informatieavonden van Buurkracht kwamen veel verschillende mensen. “Sommigen hadden elkaar nog nooit gezien, maar woonden wel bij elkaar in de buurt. Dat ontdekten ze toen we een kaart van de wijk ophingen en mensen op de kaart mochten prikken waar ze woonden. Sommigen keken elkaar dan aan van: ‘He?! Ik woon daar ook, maar ik ken je nog helemaal niet.’ Hoe gaaf is het om door dit onderwerp bij elkaar te komen en elkaar te helpen? Je merkte dat sociale interactie was wat mensen nodig hadden.”
“Als je goed naar de buurt kijkt, weet je wat die nodig heeft. Vervolgens maak je zo’n informatieavond buurtspecifiek. In dit geval hadden we een spreker uitgenodigd die een oud pand had gerenoveerd. Een jonge vent van in de 30, good looking, kwam op als een soort celebrity. Daar word je blij van, het enige wat hij deed was het podium op gaan en hij had de mensen al mee. Doe je het op de gemeentemanier, dan krijg je een stuk in het wijkblaadje dat drie mensen lezen, en dan krijg je geen afspiegeling van de buurt”, vertelt Monique.
Meer weten? In de Podcast ‘Zo verduurzamen we een woonwijk’ van BNR Nieuwsradio vertelt Monique hoe zij meegeholpen heeft aan het verduurzamen van de wijk de Buitenpepers.
Klimaatburgemeester van Den Bosch
Monique vond het super leuk om zo bezig te zijn met buurtbewoners. Dat was voor haar een reden om zich aan te melden als klimaatburgemeester voor Den Bosch. “Twee jaar lang heb ik deze titel gedragen. Mensen konden bij mij terecht voor advies. Ze belden bij mij aan of stuurde mij een bericht. Officieel was het een rol voor één week, maar toen heb ik besloten deze ambassadeursrol voor het hele jaar te doen. Het was fijn om mensen te helpen met mijn kennis en ervaringen. Vooral van het delen van mijn ervaring word ik lyrisch.”
Foto gemaakt door Marc Bolsius.
Verduurzamingsschaamte
Door haar activistische en proactieve houding geniet zij nu samen met haar man van een heerlijk klimaatneutraal huis. En daar komt dan de ‘verduurzamingsschaamte’ opeens om te hoek kijken. “Iedereen hoorde je over stijgende maandlasten, die hadden wij niet. Toen voelde ik me wel ver van de werkelijkheid.”
Maar Monique is intrinsiek gemotiveerd, ze doet het voor het milieu. “Ik doe het voor de wereld. Ik kan me doodergeren aan hoe we nu met de aarde omgaan. Terwijl ik zoveel potentieel zie. We kunnen van alles doen, ook heel dichtbij onszelf. Je hoeft het dan niet eens perse alleen voor het milieu te doen, ook voor jezelf. Neem het verduurzamen van je huis, dan woon je in een fijner huis en zijn je energielasten lager. Dat wil je toch? Ik kan er niet over uit als er niets gebeurt.”
apr 14, 2024 | nieuws
Samenwerken aan de energietransitie = omdenken, lef tonen en bouwen aan vertrouwen
Op 11 april 2024 vormde het prachtige – en zeer duurzaam gerenoveerde – kantoor van Villa Jongerius in Utrecht het decor voor de tweede editie van ‘Samen sterk met buurkracht’. Hier kregen ruim 120 ambtenaren en trekkers van bewonersinitiatieven veel stof tot nadenken én de gelegenheid om met elkaar in gesprek te gaan: hoe maken we samen de energietransitie tot een succes? Wat is daarvoor nodig? Wat gaat al goed en hoe kan het beter? Een terugblik op een gevarieerde, inspirerende en vruchtbare middag.
Het openingslied, waarin Theatergroep Piepschuim steeds heftigere klimaatscenario’s bezong, hakte er meteen goed in. ‘De toekomst is niet meer wat het geweest is’ en ‘Nu is er niets aan de hand’, zong de zaal vrolijk mee, maar de boodschap was helder: het is vijf over twaalf. Twee graden opwarming van de aarde zouden we willen, maar het worden er eerder zes. Gelukkig was daar gastspreker Adjiedj Bakas, al decennialang dé trendwatcher des vaderlands, om de stemming er weer bovenop te helpen en ‘#forwardism’ tegenover dit pessimisme te stellen.
Shift happens
Adjiedj Bakas begon zijn betoog met de verwijzing naar een voorspelling van de Verenigde Naties: tegen het einde van deze eeuw zou de wereldbevolking 800% rijker kunnen zijn dan nu, en al 300-500% rijker tegen 2070, op voorwaarde dat we vanaf nu 2% van het bbp inzetten voor verduurzaming en klimaatadaptatie. Aan de hand van acht wereldwijde trends liet hij zien hoe dat kan gebeuren, waarbij hij en passant allerlei innovaties onder de aandacht bracht die ook voor de verduurzaming van buurten interessant kunnen zijn. Van een miniwaterfabriek voor thuisgebruik tot een Japanse uitvinding, een soort sapcentrifuge die brandstof maakt van plastic afval. ‘Shift happens’, is de overtuiging die hij vol verve uitdroeg. De toekomst wordt alleen maar beter. En: “Jullie zijn de leiders van deze shift.”
Vertrouwen moet groeien
Maar om die mooie toekomst die Adjiedj schetst vorm te geven, moet de energietransitie toch ook echt slagen. En daarvoor hebben gemeenten en bewoners elkaar hard nodig. Toch kan de onderlinge samenwerking nog veel beter, blijkt uit de nationale buurkrachtmonitor 2024. Dagvoorzitter Rima Wieringa gaf het woord aan Buurkracht-onderzoeker Djoera Eerland om de belangrijkste resultaten van deze peiling onder gemeenteambtenaren en actieve bewoners te presenteren. Net als vorig jaar bleek uit deze peiling dat iedereen het belang van goede samenwerking erkent, maar dat tegelijkertijd die samenwerking en het wederzijdse vertrouwen nog flink moeten groeien.
Succesnummers
Over het algemeen werd de samenwerking beoordeeld met een zuinige 6,4, maar daartegenover staan ook positieve uitschieters. In Borsele en Boekel gaven bewoners en ambtenaren de samenwerking zelfs een 10. Zij werden dan ook uitgenodigd op het podium om een oorkonde in ontvangst te nemen én een inkijkje te geven in hun ervaringen. Daarbij kwamen al snel gemene delers naar boven: regelmatig overleg, korte lijnen, open communicatie, denken in mogelijkheden en de wil om het echt samen te doen. Waarbij de gemeenten ook investeren in de samenwerking met middelen voor en ondersteuning van vrijwilligers, zoals bijvoorbeeld aangeboden door Buurkracht. Nicole Heerkens, projectleider energietransitie in Borsele: verwoordde het als volgt: “Het begint met lef om achter je bureau vandaan te komen en aan inwoners te vragen: zullen we het samen doen?”
Download de nationale buurkracht monitor 2024
Het ideale land verbeeld
Na een korte pauze troffen de aanwezigen stiften en papier aan voor ‘Teken je ideale land’, een programmaonderdeel verzorgd door Elke Rabé en Yvonne Courage van Youtopialab. De vragen die centraal stonden, waren: Hoe wonen mensen in dat land? Wat doen ze? Hoe bewegen ze zich voort? Waar halen ze hun eten, water en energie vandaan? Hoe organiseren ze dingen? Dit bleek een snelle en effectieve methode om direct inzicht te krijgen in ieders kernwaarden en drijfveren. “Zien is doen”, benadrukten Elke en Yvonne. Ons brein verwerkt tekeningen 60.000 keer sneller dan tekst en dat stimuleert ons om anders te denken, ook over de energietransitie en onze eigen rol daarin. Een uitstekende warming-up voor de interactieve workshops die volgden, waarbij omdenken vereist was.
Opbouwen en afbreken
De workshops, drie in totaal, vonden tegelijkertijd plaats op de bovenverdieping van het gebouw. ‘Wetopia’ diepte de plenaire tekensessie verder uit. In groepjes werkten de deelnemers aan het visualiseren van het ideale landschap waarin bewoners en gemeenten elkaar vinden. Wouter Spekkink en Suzan Christiaanse van de Erasmus Universiteit inspireerden in de ruimte ernaast de deelnemers om goede samenwerkingsvoorbeelden te delen, maar ook om hobbels en knelpunten te identificeren. In ‘De wereld van B’ daagde Paul Dalebout de deelnemers uit het ‘oude denken’ los te laten en de energievoorziening van vandaag te heroverwegen met de principes van morgen.
We moeten praten
Bij de wrap-up kwamen mooie inzichten naar voren: als we goed kijken, hebben we alles al in huis. De energie, de technologie, de oplossingen, de expertise. De kunst is om dit samen te brengen. Zeker binnen gemeenten, waar zoveel kennis en creativiteit bij bewoners aanwezig is die van grote waarde kan zijn. Samenwerking leidt tot betere plannen en meer beweging. Dit vraagt om vertrouwen, maar een ding dat vandaag duidelijk werd, is dat vertrouwen kan groeien, en dat iedereen daarvoor openstaat. Met het slotlied ‘We moeten praten’ riep Piepschuim op om in gesprek te gaan, en samen verantwoordelijkheid te nemen. Maar niet praten om te praten, maar om samen tot actie te komen. Zo ontstaat er echte verbinding en groeit het vertrouwen, waardoor we in een opwaartse spiraal terechtkomen.
Meer weten? Klik hier voor alle informatie en de video
apr 12, 2024 | nieuws
Samenwerking tussen bewoners en gemeenten in energietransitie heeft nog veel groeipotentie
Vertegenwoordigers van gemeenten en bewonersinitiatieven geven de onderlinge samenwerking in de energietransitie een 6,4 – en op onderdelen zelfs een onvoldoende. Dit blijkt uit de nationale buurkracht monitor 2024, die op 11 april gepresenteerd werd tijdens het netwerkevenement Samen sterk met buurkracht in Utrecht. “Dat betekent dat er nog veel werk aan de winkel is”, aldus Roel Woudstra, directeur van Buurkracht. “Om de energietransitie tot een succes te maken, is die samenwerking cruciaal. Gelukkig zien we dat de wil er is. Tijdens ons evenement waren zowel gemeenten als actieve bewoners goed vertegenwoordigd om met elkaar in gesprek te gaan.” Daar kwamen ook inspirerende voorbeelden langs van gemeenten waar het wél goed gaat. Bewonersinitiatieven uit de gemeenten Boekel en Borsele beoordeelden hun gemeente met een 10. Zij kregen een oorkonde en vertelden hun verhaal.
Het algemene beeld dat oprijst uit de nationale buurkracht monitor 2024, waaraan 200 actieve bewoners en 90 ambtenaren meededen, komt sterk overeen met vorig jaar. Zowel bewoners als gemeenten zijn doordrongen van het belang van samenwerking. Maar dat de samenwerking beter kan én moet, is ook weer duidelijk geworden. Roel: “Saamhorigheid en organisatiekracht zijn daarbij sleutelbegrippen. Daarin kunnen bewonersinitiatieven en gemeenten elkaar aanvullen en versterken.” Overigens valt – opnieuw – op dat gemeenten vaak positiever oordelen over belangrijke aspecten van de samenwerking. Zoals het vroegtijdig betrekken van bewoners en echt mee mogen doen (in plaats van alleen meepraten). Terwijl bewoners hiervoor respectievelijk een 5,2 en een 5,5 uitdeelden, gaven gemeenten met een 6,2 en een 6,5 een vol punt hoger.
Groeifactoren voor vertrouwen
Punt van zorg blijft ook het fragiele onderlinge vertrouwen, dat bij gemeenten een 5,6 scoorde (net als in 2023) en bij bewoners marginaal steeg van een 5 naar een 5,1. Omdat dit een cruciale randvoorwaarde is voor succes, zijn dit jaar drie verdiepende vragen toegevoegd aan de monitor om scherper zicht te krijgen op waar de schoen wringt. En wat er nodig is om meer vertrouwen op te bouwen. Vier behoeften springen eruit: actief luisteren naar de ander; daadkracht tonen en doen wat je belooft; open, eerlijk en tijdig communiceren en duidelijkheid creëren, liefst op basis van een visie voor de lange termijn. Gemeenten erkennen dat hier verbeterpotentieel zit, maar vragen ook begrip voor hun situatie: de energietransitie is complex. “Een beetje begrip is op z’n plaats”, zegt Roel. “Er moet nog veel worden uitgezocht en afgewogen, en het vraagt tijd om er samen uit te komen, ook binnen de gemeentelijke organisaties zelf.”
Hoe kan het beter?
Hoopvolle uitkomsten zijn er ook: twee derde van de bewoners en zelfs 80% van de gemeenten ziet de samenwerking in de toekomst verbeteren. Tijdens Samen sterk met buurkracht wisselden ruim 120 vertegenwoordigers van beide groepen met elkaar van gedachten over wat daarvoor nodig is. Waarbij ze zich onder meer lieten inspireren door Boekel en Borsele die hun ervaringen deelden. “Gebruik de kennis die bij inwoners aanwezig is”, was een tip van wethouder Ben Brands van Boekel. Hij brengt dit zelf in de praktijk door elke maand met de energiecoöperatie Energie Boekel te overleggen. Voorzitter Paul van Zantvoort: “Dit heeft als voordeel dat wij vanaf het begin bij alle plannen betrokken zijn en kunnen meedenken.”
Doe-modus
Ook in Borsele draagt maandelijks overleg tussen gemeente en bewoners over de energietransitie bij aan het onderlinge vertrouwen. “Wij zijn ook heel blij met de ondersteuning die de gemeente ons biedt”, zegt Sonja Nossent van de bewonersgroep Duurzaam Heinkenszand2030. “Zoals buurtbegeleiding van Buurkracht. Dat heeft ons echt in de doe-modus gebracht.” Nicole Heerkens, projectleider energietransitie bij de gemeente: “Dat begint met lef om achter je bureau vandaan te komen en aan inwoners te vragen: zullen we het samen doen?” Toeval of niet: in veel succesverhalen die tijdens het event voorbijkwamen, was juist dat gebeurd. Een aansporing voor gemeenten en inwoners om elkaar actief op te zoeken.
Download hier de nationale buurkracht monitor 2024.
