Wijkaanpak Energie in de Generalenbuurt: een terugblik

Welke stappen kunnen bewoners van de Generalenbuurt nemen richting een aardgasvrije woning en in welke volgorde? Het afgelopen jaar doorliepen buurtbewoners de Wijkaanpak Energie van Buurkracht en smeedden ze hun eigen buurtplan. Op 10 februari presenteerden ze het eindresultaat aan wethouder Rik Thijs. Een mijlpaal. En het vervolg staat alweer voor de deur. Een terugblik met een van de bewoners, de buurtbegeleider en de gemeente.

Het begon in 2018, toen de gemeente Eindhoven de Generalenbuurt samen met de Sintenbuurt en ’t Ven had aangewezen als pionierswijken om versneld van het aardgas af te gaan. Roozbeh Nikdel, projectleider bij de gemeente: “We vonden het belangrijk dat bewoners hierover zelf meedachten en zelf met plannen zouden komen. Alleen zo creëer je draagvlak. Vandaar dat we Buurkracht hebben gevraagd daarbij te helpen, door de buurten te organiseren, bewoners te activeren en samen met hen gestructureerd naar een buurtplan toe te werken.”

Voortouw nemen
Bewoner Paul Ernst was een van de tien leden van het meedenkteam in de Generalenbuurt, dat de drijvende kracht achter het buurtplan vormde. “Ik ben zelf al druk met energiebesparing bezig, het onderwerp interesseert mij zeer. Ik vind het heel erg hoe de ijskappen afbrokkelen en de rommel zich opstapelt. Als ik iets kan betekenen om die ontwikkelingen tegen te gaan, doe ik dat graag. Dus toen de gemeente en Buurkracht een buurtbijeenkomst organiseerden en vroegen wie bereid was het voortouw te nemen in plannen voor de buurt, heb ik me meteen opgeworpen. Met nog negen anderen.”

Wat vind de buurt?
In de periode die volgde, inventariseerden de leden van het meedenkteam via enquêtes hoe buren aankeken tegen de warmtetransitie, wat hen zou bewegen mee te doen en welke thema’s in de wijk leven. Ze onderzochten alternatieven voor aardgas, organiseerden activiteiten zoals een warmtewandeling – waarbij ze om met een warmtecamera in beeld brachten waar de isolatie voor verbetering vatbaar was. En ze hielden de wijk op de hoogte van de voortgang, onder andere met updatekaarten in de bus, online verslagen en buurtbijeenkomsten op gezette tijden.

Altijd-goedmaatregelen
Gaandeweg bleek dat er voor de Generalenbuurt niet onmiddellijk een aantrekkelijk alternatief voor aardgas in het verschiet lag. Het doel van het traject voor deze pioniersbuurt werd bijgesteld: van een aardgasvrij-plan naar een aardgasvrij-voorbereid-plan. Paul: “De meeste huizen in de Generalenbuurt hebben energielabel D. Wil je dan je huis aardgasvrij maken, dan praat je over bedragen van soms € 80.000,-. Het is niet reëel om te verwachten dat mensen dat gaan uitgeven. Maar je kan wel stappen zetten in die richting waar je altijd plezier van hebt. Zoals isolatie en zonnepanelen. Ook daarvoor moet je investeren – het is nog een uitdaging om iedereen ervan te overtuigen dat dit zinvol is. Maar het begint te komen. Ik ben nu de derde in mijn straat die zonnepanelen laat plaatsen. En als ik aan mijn buren vertel dat ik nog geen 400 m3 gas per jaar verstook, willen ze graag horen hoe ik dat voor elkaar gekregen heb.”

Strakke agenda
Paul kijkt tevreden terug op de periode waarin hij met de buurt, het meedenkteam voorop, werkte aan het buurtplan. “Over de begeleiding van Buurkracht ben ik zeer positief. En binnen ons team was er enthousiasme genoeg. Ik heb me ook alweer aangemeld om een actieve rol te nemen in het vervolgtraject dat de gemeente wil starten. Dan gaan we kijken wat we aan gezamenlijke acties kunnen oppakken om het voor iedereen makkelijker te maken om maatregelen te nemen.”

Goed voor de verbinding
Ook de gemeente en Buurkracht zien uit naar de volgende stappen. Yvette van Buurkracht: “Dat het plan er ligt is prachtig, maar nog trotser ben ik op de verbinding die ik tussen mensen zag ontstaan. Ik merk ook dat bewoners mede daardoor verder kijken dan hun eigen huisnummer. Eén bewoner zei bijvoorbeeld: ‘Ik vind het niet erg om meer te betalen als daardoor meer buren meedoen.” Roozbeh Nikdel, projectleider pioniersbuurten warmtetransitie bij de gemeente, vult aan: “Alleen al dat zo veel mensen bereid zijn om vrijwillig mee te denken, vind ik geweldig. We zien ook dat deze trajecten bijdragen aan de sociale cohesie in de buurten. Daar zijn wij als gemeente heel blij mee. Én we weten dankzij deze pionierstrajecten nu veel beter hoe we verder willen. Zowel met deze wijken als met wijken die nog aan de start staan. Mooie resultaten!”

Lees hier meer over de Wijkaanpak Energie

Groene olievlek in en rond Oss breidt uit

Als bewoners van verschillende buurten en dorpen vlak bij elkaar tegelijk een zonnepanelenactie voorbereiden, is het dan geen goed idee om samen op te trekken? Met die gedachte bracht Buurkracht initiatiefnemers in Schaijk, Nuland, Berghem-Noord en enkele buurten in Oss bij elkaar. Dankzij hun gezamenlijke aanbieding zijn inmiddels honderden daken voorzien van zonnepanelen. En er zit nog meer samenwerking in het vat!

“Het begon allemaal met een reeks bijeenkomsten die wij georganiseerd hebben om enthousiaste bewoners te vinden die in hun buurt met zonnepanelen aan de slag wilden”, vertelt Floris Baggerman, buurtbegeleider van Buurkracht. “In en rondom Oss vormden zich naar aanleiding van die sessies aardig wat buurtteams. Het leek mij handig als zij in plaats van elk zelf het wiel uit te vinden, kennis en ervaringen met elkaar zouden uitwisselen. Om bijvoorbeeld de shortlists van leveranciers te vergelijken en te kijken of er eentje tussen zat waar ze allemaal iets mee konden, met nóg grotere inkoopkracht. Dat is gebeurd.”

Extra korting

Het team van Schaijk was iets eerder begonnen dan de andere teams en had al een aantal leveranciers benaderd. “Voor ons sprong Solar Concept eruit – zowel in kwaliteit als prijs en flexibiliteit”, vertelt Gerard Wittenberg van buurtteam Schaijk. Deze leverancier bleek bereid zijn aanbieding ook voor andere buurtteams in de omgeving open te stellen. “Hij bood zelfs extra korting voor elke buurt die we aanbrachten. En bij meer dan honderdtachtig deelnemers ging nog eens € 5,- per zonnepaneel van de prijs af.”

Als een trein

De actie werd een doorslaand succes en breidde zich tot na de zomer steeds verder uit. “De ondersteuning van Buurkracht heeft zeker geholpen”, vertelt Frans Kolkman van buurtteam Oss Witte Hoef Verdistraat. “Fijn dat er een organisatie is die helpt bij de coördinatie en allerlei professionele voorlichtingsmaterialen heeft klaarliggen. Dat scheelt ontzettend veel tijd.” Gerard valt hem bij: “Het aanbod van Buurkracht aan posters, flyers en andere materialen is perfect. De buurtbegeleider denkt ook echt mee; dat loopt als een trein.”

Volgende actie infraroodpanelen?

Nu de zonnepanelenactie erop zit, staan de teams open voor een vervolg. Daarom nodigde Frans hen onlangs uit voor een bijeenkomst over infraroodpanelen bij hem thuis: “Voor mij is een warmtepomp nog geen aantrekkelijk alternatief voor aardgas. Wel heb ik in mijn werkkamer en die van mijn vrouw en in de tv-hoek infraroodpanelen hangen. Daardoor hoeven we niet de verwarming in het hele huis aan te zetten als we daar willen zitten. Een mooie tussenoplossing die voor meer mensen interessant kan zijn. Vanuit de buurtteams was er alvast veel belangstelling: het hele huis zat vol en de presentatie van de leverancier viel in goede aarde. Wie weet komt hier een vervolgactie uit.”

Nieuwe teams op weg

Ondertussen starten er in de omgeving steeds meer Buurkrachtteams, en ook zij maken graag gebruik van de kennis en ervaringen van de bestaande teams. Gerard: “Onze buurtbegeleider brengt nieuwe teams graag met ons in contact. Zo heb ik laatst contact gehad met het buurtteam in Gerwen om te vertellen hoe wij onze actie hebben aangepakt: waar hebben we op gelet bij de keuze van de leverancier? Wat werkt wel en wat niet? Ook uit Reek heb ik een uitnodiging ontvangen. Ik help ze graag op weg. Dat is ook buurkracht.”

Eindhoven is twee aardgasvrijplannen rijker

Een mooie prestatie in Eindhoven: zowel de bewoners van de Sintenbuurt als de bewoners van de Generalenbuurt hebben hun aardgasvrijplan opgeleverd! De bewoners van beide pioniersbuurten hebben ruim een jaar lang actief meegedacht hoe zich optimaal voor te bereiden op het van het gas gaan.

Met als resultaat: een aardgasvrijplan met daarin concrete suggesties voor maatregelen die je nu al kunt nemen om je voor te bereiden op aardgasvrij wonen, zoals isoleren. Een knappe prestatie van deze betrokken buurtbewoners. En het bewijs dat bewoners zelf de aanpak naar aardgasvrij kunnen bepalen.

Voor en door bewoners

Het meedenkteam van de Sintenbuurt overhandigde begin februari het plan aan wethouder Rik Thijs. Twee weken later kreeg de gemeente het buurtplan Aardgasvrij Voorbereid van de Generalenbuurt overhandigd. De bewoners pakken meteen door. Op korte termijn wordt een platform opgericht en gestart met de vervolgfase van de energietransitie: de woningen nu voorbereiden op de toekomstige stap naar aardgasvrij.

Aardgasvrijplan van de Sintenbuurt

Aardgasvrijplan van de Generalenbuurt

 

Bossche buren over hun aardgasvrijplan

Bewoners uit de Bossche wijk de Buitenpepers hebben de primeur: het 1ste buurkracht buurtplan van Nederland is een feit! Een buurtplan richting een aardgasvrije buurt geschreven door en voor bewoners. Bewoners hebben de afgelopen maanden hard met elkaar gewerkt aan ideeën en voorstellen. Met als resultaat een concreet plan richting 2020 en verder. Ook inwoners van andere gemeenten, zoals Eindhoven en Deventer, zijn hier inmiddels druk mee aan de slag.

“Onze ambitie is dat in 2050 iedereen in ’s-Hertogenbosch zonder aardgas woont en werkt. Dit plan is daar een mooi voorbeeld van,” aldus de gemeente ‘s-Hertogenbosch.

Brabanders actief betrekken bij de energietransitie

Brabanders actief betrekken bij de energietransitie

De provincie Noord-Brabant streeft naar een energieneutrale samenleving in 2050. Om dat voor elkaar te krijgen zet zij fors in op het gebruik van duurzame energie, jaagt ze innovaties in de energiewereld aan en betrekt ze zo veel mogelijk Brabanders bij de energietransitie.

 

Iedereen draagt bij

In de vorm van nieuwe en vertrouwde samenwerkingen tussen mensen van overheden, kennis- en onderwijsinstellingen, het bedrijfsleven en Brabanders. De samenwerking met Buurkracht is hier een voorbeeld van. Want dankzij de buurkracht van Brabantse buurten is er al veel bereikt en kan er nog veel meer worden bereikt.

 

Een miljoen Brabanders betrekken

De provincie wil één miljoen inwoners van Noord-Brabant op continue basis betrekken bij de energietransitie, onder meer door middel van communicatie en campagnes. Buurkracht is aangetrokken om hierover mee te denken en een actieve rol te spelen bij het vinden en activeren van Brabanders.

 

Lokale acties, breed bereik

De eerste fase van de samenwerking hebben we met elkaar diverse activiteiten ontplooid om op grote schaal inwoners van de provincie te bereiken. Zo vonden er door heel de provincie lokale bijeenkomsten plaats om mensen te enthousiasmeren buurtteams op te zetten en zo met elkaar tot zonnepanelen over te gaan. Een breed palet aan communicatiemiddelen is ingezet om de bijeenkomsten én de resultaten achteraf onder de aandacht te brengen.

Verder was de honderdste Brabantse Buurkrachtbuurt een mooi moment om te laten zien hoeveel mensen er inmiddels al actief samen bezig zijn met het verduurzamen en veraangenamen van hun buurten. De gedeputeerde schoof aan bij een etentje met het jongste buurtteam; het filmpje dat hieruit voortkwam werd veelvuldig bekeken en gedeeld op de sociale kanalen.

 

Voortzetting van de samenwerking

De klinkende resultaten van de eerste fase waren reden om de samenwerking te verlengen. De provincie Noord-Brabant maakt zich momenteel op om door heel de provincie tientallen energyparty’s en warmtecamerawandelingen te houden. Beide activiteiten zijn bij uitstek geschikt om mensen op toegankelijke en informele wijze te informeren over passende duurzaamheidsmaatregelen.

Fryslân zet duurzaamheid in de hoogste versnelling

Fryslân zet duurzaamheid in de hoogste versnelling

Het Klimaatakkoord zorgt ervoor dat de energietransitie ook in Fryslân in een stroomversnelling zit. Het biedt de provincie de kans om de leefomgeving, het innovatievermogen, het onderwijs, de werkgelegenheid en de regionale samenwerking van overheden, bedrijfsleven, kennisinstellingen en bewoners te versterken en te versnellen. Buurkracht is door de provincie Fryslân aangewezen om een actieve bijdrage te leveren als het gaat om het betrekken van inwoners. Het draagt daarmee bij aan de doelstellingen van provincie, gemeenten en diverse Friese organisaties op het gebeid van energiebewustwording, -besparing en duurzame opwek.

De samenwerking met de provincie Fryslân en de Friese Milieufederatie (FMF), richt zich op het op buurtniveau Friezen te vinden, te enthousiasmeren en te activeren om met elkaar energiebesparende maatregelen op te zetten. De tienwekenaanpak vormt hierbij een belangrijke basis: in een afzienbare periode van tien weken in een buurt een resultaat neerzetten.

 

Klinkende resultaten

De samenwerking is inmiddels haar derde jaar in gegaan, de geboekte resultaten zijn positief. Met de gerichte aanpak van Buurkracht hebben vele Friese dorpen en stadswijken kunnen kennismaken én ervaren wat de kracht van samen is. Fryslân kent ondertussen dertig Buurkrachtteams. Deze buurtteams hebben in totaal minstens zoveel energiebesparende maatregelen genomen waaraan steeds tientallen buurtbewoners aan hebben meegedaan.

 

Bijkomende gevolgen

Naast de hoofddoelstellingen draagt de samenwerking ook bij aan:

  • kennisdeling en saamhorigheid in buurten, dorpen en wijken;
  • herkennen en in kaart brengen mogelijke aanvullende kansen op energiegebied;
  • vorming van energiecoöperaties ten behoeve van collectieve duurzame energieopwekking.

 

Buurkracht in Fryslân groeit

Vanuit het netwerk en de opgebouwde zichtbaarheid van Buurkracht in Fryslân dienen zich voortdurend nieuwe kansen aan; er zijn tientallen nieuwe buurtkansen bekend. De focus van de vervolgsamenwerking ligt dan ook op het verder uitbouwen van het aantal nieuwe buurtteams en hen begeleiden. Om zo mooie plannen daadwerkelijk tot uitvoering te brengen.